Trượt 200 mét, hai người cộng lại còn một cái chân

Khoảng mười giờ đêm ngày 7 tháng 11 năm 2025, ở độ cao gần sáu nghìn mét trên vách bắc núi Lặc Đa Mạn Nhân, hai người đàn ông cột chung một sợi dây bắt đầu trượt.

Họ không mang theo thứ quan trọng nhất lúc ấy: một điểm neo. Bên dưới lớp tuyết bột dày cả mét, họ đã dò suốt một đoạn dài mà không tìm ra băng cứng hay đá để đóng chốt.

Nên họ buộc vào nhau, và tin nhau.

Hai trăm mét sau, cả hai nằm lại trên một triền băng. Người thứ nhất gãy chân phải. Người thứ hai nằm dưới đáy một khe băng sâu gần mười mét, gãy cả hai chân, gãy đốt sống ngực.

Bộ đàm không gọi được xuống núi.

Trên vách chỉ còn tiếng gió và tiếng tuyết lăn. Không một ánh đèn nào ở phía dưới. Từ chỗ họ nằm nhìn xuống, cả sườn núi là một mảng đen không đáy.

Cộng hai người lại, họ còn đúng một cái chân dùng được.

Lặc Đa Mạn Nhân cao 6.112 mét, nằm ở chỗ hai con suối Nhật Ô Thả và Ma Tây gặp nhau, thuộc thành phố Khang Định, châu Cam Tư, Tứ Xuyên.

Đó là một trong những đỉnh vệ tinh của Cống Ca — "vua của những ngọn núi đất Thục", 7.556 mét — và đứng trên nó thì nhìn thẳng sang được ngọn vua kia.

Với dân đi bộ đường dài, cái tên này quen thuộc theo một cách khác: đèo Nhật Ô Thả ở sườn tây bắc núi, cao 4.920 mét, là điểm cao nhất và cũng là chặng khó nhất của cung vòng lớn Cống Ca. Mỗi mùa có hàng nghìn người vác ba lô đi qua đó, ngước lên nhìn ngọn núi, rồi đi tiếp.

Nhưng leo lên nó lại là chuyện khác hẳn.

Người Nhật đặt chân lên đỉnh trước tiên: đội leo núi trường Đại học Hokkaido, tháng 9 năm 1999, theo sườn tây. Sau này hình thành một tuyến thương mại tương đối ổn định men theo sống núi tây bắc — tuyến mà phần lớn người leo chọn đi.

Vách bắc thì không.

Vách bắc dựng đứng, dốc trung bình quanh năm mươi lăm độ, có đoạn tới tám mươi. Đá rơi. Băng nứt. Năm 2011, cặp Chu Bằng và Nghiêm Đông Đông — bộ đôi "Tự Do Chi Hồn" nổi tiếng trong giới leo núi Trung Quốc — mở một tuyến đi thẳng lên sống giữa vách bắc, đặt tên là "Tưởng nhớ Chris". Đó là lần đầu có người lên đỉnh từ hướng ấy.

Mười bốn năm sau, hai người nữa nhìn về phía vách bắc, và muốn vạch thêm một đường của riêng mình.

Người thứ nhất tên Chu Bằng (朱鹏). Anh là dân Trùng Khánh, mở một công ty hoạt động ngoài trời ở đó, có ba bốn năm leo núi kỹ thuật và đã lên nhiều đỉnh trên năm nghìn mét.

Anh cũng đã từng trượt một lần. Năm 2022, trên núi Ba Lang (5.072 m), anh trượt hơn mười mét. Sau lần đó anh đi học lại kỹ thuật cho tử tế.

Người thứ hai tên Khấu Kiều Kiều (寇侨侨). Anh lớn hơn, từng là vận động viên chạy marathon địa hình, làm nghề ngoài trời ở Vân Nam. Trong giới, người ta gọi anh là "anh Khấu". Điều mà về sau ai cũng nhắc tới ở anh không phải thành tích, mà là chuyện anh giữ chế độ tập nặng đều đặn suốt nhiều năm, không bỏ.

Ngày 31 tháng 10 năm 2025, hai người tới Khang Định.

Rồi trời đổ tuyết ba ngày liền. Họ ngồi chờ.

Mãi tới ngày 4 tháng 11 họ mới vào được núi. Ngày 5, tới trại 1 gần hồ băng. Ngày 6, họ đi suốt ngày trên dòng sông băng Lặc Đa Mạn Nhân — một sông băng kiểu đại dương khá lớn, mặt băng nứt chằng chịt và ánh lên màu xanh nhạt, đẹp tới mức dân đi bộ vẫn tới tận nơi ngắm.

Chiều tối 6 tháng 11, họ tới trại 2 và dựng lều ngủ lại.

Gió thổi suốt đêm.

Sáng 7 tháng 11, vì gió, họ hoãn giờ xuất phát tới năm rưỡi sáng.

Họ không định ngủ lại trên cao. Nên lều, túi ngủ, phần lớn đồ nặng — tất cả để lại trại 2.

Đó là một tính toán bình thường của lối leo nhẹ: đi nhanh, lên đỉnh, xuống trong ngày. Nó cũng có nghĩa là mọi thứ giữ ấm cho họ đang nằm ở một chỗ cách xa họ dần theo từng bước chân.

Qua khỏi vạt rừng tháp băng và vùng khe nứt, họ vào vách bắc.

Leo được chừng một phần ba, họ cắt ngang sang phải khoảng năm mươi mét, rồi men theo một rãnh máng đi thẳng lên.

Đường mới của họ hình thành từ chỗ đó.

Khoảng bảy giờ tối, hai người lên tới đỉnh 6.112 mét.

Trời đã tắt nắng. Ở hướng bắc, khối Cống Ca đứng sẫm lại trên nền trời còn chút ánh sáng cuối. Trên đỉnh không có gì để ngồi, không có gì chắn gió. Đứng lâu một chút là lạnh thấu qua áo.

Nửa tiếng sau, họ bắt đầu xuống.

Họ xuống theo cách bài bản: mỗi lần đóng một trạm bảo hiểm trên băng, thả dây, tụt xuống chừng năm mươi mét, rồi làm lại từ đầu.

Tám, chín lần như thế.

Rồi tuyết đổi.

Dưới chân họ không còn băng nữa mà là tuyết bột, xốp, sâu cả mét. Cắm gì vào cũng không giữ. Không có băng, không có đá, thì không có trạm bảo hiểm.

Hai người nhìn xuống dưới.

Đèn đội đầu chỉ với được vài mét. Quá tầm sáng ấy, tuyết và bóng tối lẫn vào nhau thành một mặt phẳng xám, không còn chỗ nào để mắt bám vào mà đo xa gần.

Trong bóng tối, họ thấy chân vách hình như đã gần.

Đó là chỗ họ sai.

Họ chuyển sang cách xuống nhanh hơn: buộc dây nối hai người, cùng đi xuống, tin rằng nếu một người trượt thì người kia ghì lại được.

Thứ đánh lừa họ là góc nhìn và ánh sáng. Từ chỗ đứng nhìn xuống ban đêm, mọi khoảng cách đều co lại.

Thực tế, dưới chân họ vẫn còn gần hai trăm mét.

Khoảng mười giờ đêm, hai người bắt đầu trượt.

Gần như cùng lúc — vì tuyết dưới chân cả hai đều không giữ nổi ai.

Vách quá dốc, nên họ không dừng lại được. Càng lăn càng nhanh. Trên đường đi xuống, họ bay qua miệng hai khe băng, rơi xuống, rồi lăn tiếp vào một vạt đá.

Hai trăm mét theo chiều thẳng đứng. Cao bằng một toà nhà sáu mươi tầng.

Cả hai đội mũ bảo hiểm. Đó là lý do có phần tiếp theo của câu chuyện.

Khi mọi thứ dừng lại, Chu Bằng không thấy đau. Cơ thể con người, khi bị chấn động quá lớn, thường phản ứng như vậy trong vài phút đầu.

Anh ngồi dậy, nhìn quanh tìm bạn.

Không thấy ai.

Anh gọi to.

Mấy phút sau có tiếng đáp lại từ đâu đó dưới đất. Giọng người dưới ấy hỏi anh: đây là đâu, anh là ai.

Khấu Kiều Kiều đã rơi xuống một khe băng sâu gần mười mét, và đang lơ mơ vì cú va đập.

Lúc ấy Chu Bằng mới nhìn xuống chỗ mình ngồi.

Mép khe băng cách người anh chừng hai mươi phân.

Bên kia cái mép ấy, ánh đèn không xuống tới đáy. Chỉ là một vệt tối hẹp, và tiếng bạn anh vọng lên từ trong đó, nghe như từ dưới lòng đất.

Sợi dây nối hai người dài năm mươi mét. Đúng năm mươi mét dây thừa ấy là lý do anh không bị kéo xuống theo bạn.

Rồi cơn đau tới. Anh phát hiện chân phải mình gãy — về sau chẩn đoán là gãy xương sên — và tay trái cũng hỏng.

Dưới khe, Khấu Kiều Kiều nói vọng lên rằng hai chân anh gãy cả, người nhiều máu.

Chu Bằng thử bộ đàm. Không ai bắt máy.

Anh cộng lại tài sản còn lại của hai người: một cái chân trái, một cánh tay phải.

Chu Bằng nói xuống khe. Đại ý là: chân phải anh gãy rồi, không kéo được. Người dưới đó đừng ngủ, quấn chặt chăn giữ nhiệt vào. Anh sẽ tháo dây, bò về lều tìm cứu viện. Nhất định phải trụ được tới lúc người ta lên.

Rồi anh tháo dây.

Đèn pin đội đầu của anh đã văng mất trong lúc trượt. Anh đi bằng ánh trăng và bằng cảm giác.

Anh không đi được. Anh bò.

Để cái chân gãy khỏi bị xóc, anh cố giữ chân phải nhấc lên khỏi mặt tuyết, đẩy người bằng chân trái và tay phải, nhích từng đoạn.

Mặt tuyết gồ ghề. Tư thế đó rất nhanh làm anh kiệt sức. Bò mệt thì anh lật người nằm ngửa một lúc. Khát thì bốc tuyết cho vào miệng — biết rõ là việc đó làm hỏng đường hô hấp, nhưng lúc ấy không còn lựa chọn nào khác.

Nhiệt độ đêm đó xuống dưới không độ sâu.

Tuyết dưới ánh trăng trắng đều một màu, không đường, không dấu chân, không một cái mốc nào. Sau lưng anh là một vệt kéo dài mờ dần. Đó là thứ duy nhất trên cả triền núi chứng minh có người đang đi qua.

Bò được chừng bốn tiếng, anh dừng. Anh lấy rìu băng bới một hố tuyết rồi chui vào. Hố tuyết chắn gió, làm cơ thể mất nhiệt chậm lại.

Nhưng hố nông quá. Anh run bần bật.

Nghỉ đúng năm phút, anh bò ra đi tiếp. Anh nghĩ cứ động đậy thì chết cóng chậm hơn.

Trời tối, lại bò sát mặt đất nên tầm mắt bị chặn, anh lạc hướng lúc nào không biết. Hai tiếng sau anh lại phải dừng, đào hố thứ hai.

Rồi anh nhận ra mình đã lệch đường, và vừa bò vừa bẻ dần về hướng đúng.

Đoạn tiếp theo là một triền dốc nghiêng. Bò trên dốc thì cái chân gãy không cách nào không bị chấn.

Hai tiếng nữa trôi qua. Anh không chịu nổi.

Anh đào cái hố thứ ba, nằm vào, và kéo tuyết phủ lên người mình.

Anh bỏ cuộc. Anh định chôn mình ở đó.

Nằm trong hố thì gió không tới được nữa. Tuyết phủ lên mặt, lên ngực, và tiếng động cuối cùng còn nghe được cũng tắt dần. Bốn phía im, trắng và êm.

Lúc ấy anh bắt đầu thấy những thứ không có thật, và người anh không còn thấy lạnh nữa.

Hết cảm giác lạnh không phải là dấu hiệu tốt. Đó là lúc hạ thân nhiệt đã đi khá xa.

Nằm trong hố, anh nghĩ lung tung rất nhiều thứ. Anh nghĩ tới lời hứa mình vừa nói xuống cái khe băng mấy tiếng trước. Anh nghĩ tới chuyện nếu tin này lên báo thì người ta sẽ chửi mình thế nào.

Rốt cuộc cái đọng lại chỉ là: chết kiểu này thì không cam tâm.

Anh bò ra khỏi hố.

Một lúc sau, phía trước có một chấm gì đó mờ mờ giống cái lều.

Anh bò thêm khoảng một tiếng nữa. Cái chấm to dần lên.

Đến lúc đó anh mới dám tin nó không phải ảo giác.

Trời bắt đầu nhạt ra ở phía đông. Cái lều nằm im giữa tuyết, đúng chỗ họ bỏ nó lại hai ngày trước, phồng lên theo gió rồi lại xẹp xuống.

Bảy giờ sáng ngày 8 tháng 11, Chu Bằng chui được vào lều ở trại 2.

Quãng đường ấy dài chừng một cây số. Anh bò gần chín tiếng.

Việc đầu tiên anh làm là lắp lại cái bộ đàm đã vỡ tung khi trượt.

Lắp xong, anh gọi xuống trại nền.

Không ai trả lời.

Anh gọi Khấu Kiều Kiều.

Cũng không ai trả lời.

Anh gọi lại. Rồi gọi lại nữa. Suốt từ bảy giờ tới tám giờ sáng, anh cứ bấm nút và gọi vào cái máy không có tiếng đáp.

Mỗi lần thả nút, cái máy chỉ trả lại một tiếng rè. Rồi im. Trong lều chỉ còn tiếng vải bạt đập vào nhau theo gió.

Rồi anh khóc.

Về sau kể lại chuyện này, anh nói thẳng ra một câu mà ít người dám nói: bảo rằng anh bò suốt đêm hoàn toàn vì bạn thì cũng không đúng — trong đó có cả bản năng sống của chính anh. Nhưng có một sự thật anh không muốn đổi: từ bảy giờ tới tám giờ sáng hôm ấy anh khóc, vì anh đã tin chắc là bạn mình chết rồi.

Anh vừa mất chín tiếng bò một cây số. Và anh nghĩ mình về muộn.

Sự thật thì khác.

Khấu Kiều Kiều dưới khe băng nghe được hết. Máy của anh bắt được sóng nhưng phát không đi.

Nghĩa là suốt đêm, anh nằm dưới đáy khe băng, nghe bạn mình gọi, và không cách nào nói cho bạn biết là mình còn sống.

Dưới đáy khe, bốn phía đều là băng. Băng hút nhiệt qua lưng, qua chân, qua mọi chỗ chạm vào nó. Miệng khe ở trên cao là một vệt sáng hẹp, và suốt đêm nó không rộng thêm chút nào.

Nên anh quyết định tự bò ra.

Hai chân gãy. Đốt sống ngực gãy. Lưng chấn thương.

Anh dùng rìu băng bập vào vách băng, móc lấy điểm bám, rồi kéo cái thân thể ấy lên gần mười mét băng dựng.

Không ai chứng kiến đoạn đó. Chỉ biết là anh làm được.

Ra tới mặt băng, anh còn giơ điện thoại quay lại một đoạn cho chính mình. Trong đoạn ấy anh nói, giọng rất bình thản, rằng tối qua họ trượt, rằng anh rơi xuống dưới kia, người gãy nhiều chỗ, rằng đội bạn vừa gọi bộ đàm và tưởng anh không còn, rằng ở dưới đó máy chỉ nghe được chứ không gọi ra được — và rằng anh đã tự thoát ra rồi.

Gần tám giờ sáng, trên trại 2, bộ đàm của Chu Bằng bắt được trại nền.

Anh báo tình hình theo cách xấu nhất mà anh tin là đúng: có thể một người đã chết một người bị thương nặng, cũng có thể cả hai bị thương nặng, vì bạn anh không hồi đáp.

Rồi anh dặn đội cứu hộ một câu. Anh bảo khi lên tới nơi, dù bạn anh đang ở tình trạng nào, cứ đi kéo người đó lên trước.

Chừng một phút sau khi anh nói xong, bộ đàm kêu.

Máy của Khấu Kiều Kiều đã phát được.

Giọng bên kia nói anh đã bò ra khỏi khe băng rồi.

Trưa ngày 8 tháng 11, đội cứu hộ từ trại nền lên tới trại 2. Họ gặp Chu Bằng trước, rồi tìm thấy Khấu Kiều Kiều trên triền tuyết và chuyển anh về chỗ bạn.

Hai người nhìn nhau, rồi cùng cười. Đơn giản vì cả hai đều còn sống.

Một người trong đội cứu hộ nói với họ đại ý rằng nếu thể lực hai người kém hơn một chút, hoặc thiếu đi một yếu tố nào đó, thì hơn chín mươi phần trăm là hôm ấy họ khiêng xuống hai cái xác. Việc cả hai còn sống là một chuyện hiếm — và là chuyện trời tha cho.

Địa hình từ trại 2 xuống là hỗn hợp sông băng, đá vụn và khe nứt. Nhiều đoạn không dùng được cáng; có chỗ họ phải bọc người bị thương trong túi ngủ mà kéo.

Từ hai giờ chiều ngày 8, đội cứu hộ bắt đầu đưa hai người xuống.

Họ đi gần hai mươi tiếng.

Rạng sáng ngày 9 tháng 11, cả hai xuống tới nơi và được đưa vào bệnh viện ở Khang Định.

Sau đó Khấu Kiều Kiều được chuyển về một bệnh viện chấn thương chỉnh hình ở Thành Đô. Chu Bằng chuyển về Trùng Khánh.

Chi phí cứu hộ, theo thông tin trên báo Trung Quốc, khoảng sáu vạn nhân dân tệ mỗi người.

Xương sên chân phải của Chu Bằng phải bắt vít cố định và kéo tạ. Mỗi ngày một mũi giảm đau. Nhiều tháng sau vụ việc, các ca mổ của cả hai người vẫn chưa xong hết.

Khi được hỏi, Chu Bằng không nhận mình là người hùng, cũng không nhận mình là kẻ liều. Anh nói anh không phải dân tay mơ. Rồi anh đưa ra một tỷ lệ: chín mươi phần trăm là may, mười phần trăm là ý chí.

Anh liệt kê phần "may" ra rất cụ thể. Cái bộ đàm vỡ mà lắp lại vẫn chạy. Hai cái khe băng đầu tiên họ bay qua mà không rơi xuống. Và mỗi người còn lại đúng một bộ phận cơ thể còn dùng được — anh còn một chân để bò, bạn anh còn hai tay để leo.

Một người gãy hai chân, gãy đốt sống ngực, nằm dưới đáy một cái hố băng sâu gần mười mét — và tự leo ra. Muốn hiểu vì sao dân leo núi nghe câu đó xong thì im lặng, phải biết cái hố ấy là cái gì, và phải biết chuyện gì xảy ra với một cơ thể khi nó bắt đầu trượt trên tuyết.

Khe băng

Sông băng không phải một khối băng nằm yên. Nó chảy — rất chậm, nhưng có chảy. Khi dòng băng ấy trườn qua chỗ dốc đổi hướng, mặt băng bị kéo căng và nứt ra. Vết nứt đó gọi là khe băng, tiếng Anh là crevasse.

Có những khe sâu vài mét. Có những khe sâu hàng chục mét, thành gần như dựng đứng, càng xuống dưới càng hẹp lại.

Thứ làm nó nguy hiểm là tuyết. Tuyết rơi phủ lên miệng khe, tạo thành một cái nắp trông y hệt mặt tuyết bình thường. Người đi phía trên không nhìn thấy gì cả cho tới khi cái nắp ấy sập.

Rơi xuống khe băng rồi thì tự lên gần như không thể: vách băng trơn, thân người thường bị kẹt cứng ở đoạn hẹp, thân nhiệt bị hút đi rất nhanh vì bốn phía đều là băng. Trong sách vở, người rơi xuống khe là người chờ đồng đội kéo lên bằng ròng rọc, chứ không phải người tự leo.

Cho nên chuyện một người gãy hai chân và gãy đốt sống ngực tự đục đường bò lên gần mười mét khe băng, đúng nghĩa là chuyện không nằm trong sách.

Cú trượt

Người ta hay tưởng núi tuyết giết người bằng lở tuyết hoặc bằng độ cao. Thực tế, trong thống kê tai nạn leo núi của Trung Quốc, lạc đường mới là loại tai nạn xảy ra nhiều nhất, còn rơi và trượt ngã thì chỉ chiếm khoảng một phần mười số vụ — nhưng lại chiếm tới hơn một nửa số vụ chết người.

Lý do nằm ở vật lý. Trên một triền tuyết cứng dốc bốn mươi độ, người trượt chỉ cần vài giây là đạt tốc độ không tự ghì lại được nữa. Từ giây thứ ba trở đi, mọi kỹ thuật hãm bằng rìu băng đều mất tác dụng. Sau đó thì chuyện sống chết phụ thuộc vào thứ nằm ở cuối triền dốc: một bãi tuyết dày, hay một vạt đá, hay một cái khe.

Và có một chi tiết trong vụ này đáng để nói riêng, vì nó là bài học kỹ thuật thật chứ không phải lời khuyên chung chung.

Buộc chung dây khi đi trên sông băng là để chống rơi khe băng: một người sụt thì mấy người kia ghì lại. Nhưng cách buộc chung ấy có một điều kiện — người ghì phải đứng trên nền có ma sát, và phải kịp ghì.

Trên một vách dốc phủ tuyết bột không giữ chân được ai, điều kiện đó biến mất. Lúc đó sợi dây không còn là thứ cứu hai người. Nó là thứ biến hai người thành một khối cùng rơi.

Đêm hôm ấy trên vách bắc, sợi dây làm cả hai việc. Nó kéo cả hai xuống hai trăm mét. Và năm mươi mét dây thừa của chính nó lại là thứ giữ cho người này không bị kéo tụt xuống khe theo người kia.

Một chú thích nhỏ, vì đây là hai chỗ hay bị kể sai khi vụ này lan trên mạng.

Thứ nhất: "trượt hai trăm mét" là độ cao rơi theo chiều thẳng đứng, không phải quãng đường lăn trên mặt vách. Đường thực tế mà thân người họ đi qua dài hơn con số đó.

Thứ hai: người mở tuyến vách bắc năm 2011 là Chu Bằng (周鹏) đi cùng Nghiêm Đông Đông — không phải Chu Bằng (朱鹏) trong câu chuyện này. Hai người khác nhau, tên đọc lên gần giống nhau. Đây là chỗ nhiều bản kể lại đã nhập làm một.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• https://news.qq.com/rain/a/20251112A049N200
• https://m.cqcb.com/feidian/2025-11-12/6005862.html
• https://news.qq.com/rain/a/20251118A03NLH00
• https://news.ifeng.com/c/8oNf2KcVsoT
• https://caa1993.org.cn/content/20/2998.shtml
• https://zhuanlan.zhihu.com/p/1989760581989851982
• https://www.sohu.com/a/280178671_100256540
• https://baike.baidu.com/item/滑坠/67387038