Mất tích trong hang ngập, 15 ngày sau người ta xuống tìm

Chiều ngày 23 tháng 7 năm 2026, Erasto Crisanto Valdez lặn xuống một hang ngập nước giữa rừng để bắt cá cùng cha mình. Anh mang theo một bình khí nhỏ và một cây lao. Anh không mang theo cuộn dây dẫn đường.

Nơi ấy nằm gần San Francisco La Paz, thuộc huyện Santa María Chimalapa, bang Oaxaca, miền nam Mexico — ngay sát ranh giới với bang Veracruz.

Đây không phải một điểm du lịch. Không có bậc xi măng, không phao, không hướng dẫn viên, không một tấm biển nào. Bên dưới mặt nước là một hệ thống hang mà chưa ai từng khảo sát, chưa ai vẽ được sơ đồ.

Valdez ba mươi mốt tuổi. Anh làm nghề đánh cá.

Anh không có bằng lặn hang. Anh không có đèn dự phòng, không có đồng hồ lặn, và quan trọng nhất — anh không có cuộn dây dẫn đường, thứ mà dân lặn hang chuyên nghiệp coi là sinh mạng thứ hai của họ. Bởi trong hang tối, khi tầm nhìn chỉ còn vài gang tay, sợi dây là con đường duy nhất để biết lối ra nằm ở hướng nào.

Chiều hôm ấy, hai cha con xuống nước.

Rồi mỗi người đuổi theo hướng cá của mình.

Valdez nhìn thấy một con robalo — cá chẽm.

Anh đuổi theo nó.

Càng đuổi càng vào sâu. Con cá lách vào một khe đá, anh lách theo. Nước quanh anh đục dần — không phải đục vì bùn, mà vì hết ánh sáng.

Rồi con cá biến mất.

Valdez định ngoi lên. Đó là phản xạ của người quen lặn sông: hết hơi thì trồi lên, mặt nước bao giờ cũng ở trên đầu.

Nhưng phía trên đầu anh không phải mặt nước.

Anh đã ở trong hang.

Anh cố tìm đường quay lại. Nhưng trong hang ngập, mỗi lần rẽ nhầm là một lần đi xa thêm khỏi lối ra, mà anh thì không có gì để đánh dấu. Càng cuống, nhịp thở càng gấp. Nhịp thở càng gấp, khí trong bình càng cạn nhanh.

Cái bình nhỏ ấy hết rất nhanh.

Rồi anh ngất đi.

Khi tỉnh lại, anh thấy mình đang nằm trên một nền đá khô, trong một khoang trống nằm lọt giữa lòng hang.

Trên bờ, người cha nổi lên trước và ngồi đợi con.

Ông đợi. Rồi ông thấy có gì đó không ổn.

Ông đeo lại mặt nạ, tụt xuống, bơi tìm quanh dưới đó. Ông không tìm được con mình.

Rồi ông báo động.

Có một chi tiết mà người trong vùng nhắc lại, và nếu đúng thì nó khiến buổi chiều hôm ấy nặng hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó: theo lời kể lưu truyền ở địa phương, mười sáu năm trước, người em trai của ông cũng đã chết dưới chính cái hang này.

Nghĩa là ông đã từng ngồi bên miệng hang ấy một lần rồi, để đợi một người không lên.

Và bây giờ ông ngồi lần thứ hai.

Cuộc tìm kiếm bắt đầu bằng những người gần nhất: họ hàng trong nhà, dân trong vùng, rồi lực lượng bảo vệ dân sự. Về sau có thêm các thợ lặn của Hải quân Mexico.

Ngày 26 tháng 7, Valdez chính thức được báo mất tích.

Ít lâu sau, người ta tìm thấy cây lao bắt cá của anh, nằm ở khoảng sáu mươi lăm mét tính từ cửa hang vào.

Đó là dấu vết duy nhất.

Những đợt lặn tiếp theo không tìm thêm được gì. Không ai biết bên dưới có bao nhiêu nhánh hang. Không ai biết những nhánh ấy dẫn đi đâu.

Trên bờ, người ta bắt đầu làm một phép tính rất giản dị.

Một bình khí nhỏ, ở độ sâu ấy, được bao lâu?

Không lâu.

Và đã bao nhiêu ngày trôi qua rồi?

Đó là một phép tính không cần ai đọc to lên.

Ngày 30 tháng 7, Hải quân dừng chiến dịch của mình.

Chính quyền thành phố Uxpanapa nói cuộc tìm kiếm vẫn tiếp tục, và hôm sau họ gửi lời đề nghị tới một nhóm thợ lặn hang giàu kinh nghiệm.

Nhưng đến lúc này, thứ họ đi tìm không còn được gọi là một người nữa.

Người nhận lời là Harry Gust, huấn luyện viên lặn hang người Mỹ đang sống ở Tulum. Ông đi cùng thợ lặn Mexico Rosalino "Rosso" Rivera. Tại hiện trường, họ gặp thêm các chuyên gia hang động Robbie Schmittner, Phillip Lehman, Jonathan Rivera và Carlos Jiménez.

Gust kể lại rằng khi ông được mời tham gia, nhiệm vụ trình bày với ông là đi tìm thi thể.

Không ai nói với ông rằng đây là một cuộc cứu người. Vì đến lúc ấy, không còn ai tin là còn người để cứu.

Ngày đầu tiên, ông vào hang một mình.

Bảy mươi lăm phút dưới nước, trong điều kiện mà chính ông mô tả là gần như mù. Tầm nhìn không quá một mét. Đá bên trong sắc tới mức rất khó đặt được một sợi dây an toàn liền mạch — mà không có dây thì người vào sau cũng không có đường ra.

Ông rà ba lượt theo ba hướng khác nhau.

Ở khoảng một trăm mét vào trong, đèn của ông dừng lại trên một vật nằm dưới nền hang.

Một bình khí khẩn cấp loại nhỏ.

Ông biết bình khí ấy nói lên điều gì. Người ta bỏ lại bình khí ở đâu, thì thường nằm lại cách đó không xa.

Hôm ấy khí đã hết. Ông lần theo dây của mình ra ngoài.

Hôm sau, ông quay lại.

Chừng ba mươi phút sau khi xuống nước, Gust nhận ra một chuyện lạ: nước trên đầu ông biến mất.

Ông đưa tay lên. Tay ra khỏi nước.

Ông trồi lên, quét đèn một vòng. Trước mặt ông là một khoang khô rộng, và cách đó không xa có một dòng sông ngầm đang chảy xiết, rộng chừng hai mét.

Rồi ông làm một việc mà có lẽ chính ông cũng không giải thích được vì sao mình làm.

Ông gọi to vào khoảng tối, hỏi xem có ai trong đó không.

Có tiếng đáp lại.

Valdez ở sâu thêm chừng mười mét nữa, nép trong một hốc trên vách hang. Gust không nhìn thấy anh. Ông chỉ kịp nói rằng ông sẽ quay lại cùng người tới cứu.

Ông ra ngoài. Lên tới mặt nước, ông báo tin ấy cho những người đang đứng trên bờ — những người suốt mấy ngày qua vẫn đang chuẩn bị tinh thần để đón một thi thể.

Rồi ông trở xuống cùng Rosso Rivera.

Rivera tháo bình khí ra khỏi người để vượt qua đoạn khô, tới được chỗ Valdez, rồi dìu anh ra tới mép nước để xem anh còn đủ sức cho hành trình đi ra hay không.

Điều may mắn là Valdez biết dùng mặt nạ và van thở.

Anh suy kiệt nặng và mất nước nghiêm trọng. Nhưng anh vẫn thở được từ nguồn khí dự phòng của Rivera, và cứ thế bơi ra.

Theo lời Gust, cả nhóm ra khỏi hang mà không gặp bất kỳ sự cố nào. Lên tới mặt nước, họ bàn giao Valdez cho đội hỗ trợ đang đợi ở trên.

Hôm ấy là ngày 7 tháng 8.

Valdez được đưa bằng xe cứu thương tới Bệnh viện Vùng Uxpanapa, trong tình trạng mất nước nặng và sụt cân nhiều.

Sau đó anh được xuất viện và trở về nhà.

Anh cảm ơn những người đã cứu mình trong một đoạn video do chính quyền địa phương đăng tải, nói rằng anh không biết lấy gì để đền đáp lại từng ấy tấm lòng.

Câu chuyện đến đây là hết. Nhưng còn lại một câu hỏi mà ai nghe xong cũng muốn biết.

Làm cách nào một người không có thức ăn lại sống được mười lăm ngày trong bóng tối?

Câu trả lời nằm ở ba thứ.

Thứ nhất: khoang khí. Khi anh ngất đi rồi tỉnh lại, anh không nằm dưới nước mà nằm trên một nền đá khô, trong một khoang trống có không khí. Anh không phải ngâm mình trong nước suốt hai tuần, nên không mất thân nhiệt — thứ giết người nhanh hơn cả đói.

Thứ hai: dòng sông ngầm. Ngay trong khoang ấy có một dòng nước ngọt chảy qua, rộng chừng hai mét. Suốt thời gian ở dưới đó, anh sống bằng nước ấy — và bằng cầu nguyện. Con người nhịn ăn được rất lâu, nhưng nhịn uống thì chỉ được vài ngày. Dòng nước đó là thứ giữ anh lại.

Thứ ba, và có lẽ là kỳ lạ nhất: anh không biết mình đã ở đó bao lâu. Trong hang không có ánh sáng ban ngày để đánh dấu thời gian trôi qua. Không có sáng, không có tối, không có gì để đếm.

Nên anh mất hoàn toàn cảm giác về ngày tháng.

Với anh, chuyện ấy kéo dài ba ngày.

Người ta nói với anh là mười lăm, mười sáu ngày.

Và điều đó, nghĩ kỹ thì lại là điều may. Bởi nếu anh biết mình đã nằm đó nửa tháng — biết rằng bên trên người ta đã thôi tìm, đã chuyển sang đi tìm xác mình — thì tinh thần anh rất có thể đã sụp đổ trước khi cơ thể kịp gục.

Một chú thích nhỏ, vì đây là chi tiết bị hiểu nhầm nhiều nhất khi vụ này được kể lại:

Những con số như "sáu mươi lăm mét", "một trăm mét" không phải là độ sâu. Đó là quãng đường xuyên vào trong hang tính từ cửa hang. Người thợ lặn không đi xuống — họ đi vào. Và trong một cái hang chưa ai vẽ sơ đồ, đi vào một trăm mét khó hơn nhiều so với xuống sâu một trăm mét.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ divemagazine.com, thông báo của Gobierno Municipal de Uxpanapa và bài đăng đính chính của chính người trực tiếp cứu hộ, Harry Gust. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.