Người dẫn đường tháo dây để chụp cho khách tấm ảnh

Trên đỉnh tuyết ấy có một chỗ mà đoàn nào lên tới cũng dừng lại.

Không phải vì nó an toàn hơn chỗ khác.

Mà vì đứng ở đó, ống kính bắt được cả rặng Cống Ca cao 7.556 mét vào phía sau lưng người chụp.

Trên mạng Trung Quốc, chỗ đó có một cái tên riêng: điểm check-in.

Người đàn ông họ Hồng dừng lại đúng ở đó, và anh dừng lại vì công việc của anh yêu cầu như vậy.

Việc của anh hôm ấy là làm ra một tấm ảnh cho những người đi cùng.

Và để làm ra tấm ảnh đó, anh phải cởi bỏ đúng thứ đang giữ mạng anh.

Bối cảnh

Ngọn núi tên là 那玛峰, Hán Việt đọc là Na Mã Phong, phiên âm Nàmǎ Fēng.

Nó cao 5.588 mét, nằm ở xã Cống Ca Sơn, thành phố Khang Định, châu tự trị Tạng Cam Tư, tỉnh Tứ Xuyên.

Nó là một vệ phong của khối Cống Ca — và trong câu chuyện này, khối núi khổng lồ ấy chỉ đóng đúng một vai: cái phông nền của bức ảnh.

Điều cần nói ngay là Na Mã Phong không phải một ngọn núi chết chóc.

Hiệp hội Leo núi Tứ Xuyên xếp nó vào loại núi tuyết kỹ thuật sơ cấp, và gọi tuyến lên đỉnh là một tuyến thương mại tương đối chín muồi trong tỉnh.

Nói cách khác, đây là ngọn núi tuyết nhập môn, chỗ người ta đến để lần đầu biết cảm giác đứng trên năm nghìn mét.

Chính cái mác dễ đó là một phần của câu chuyện.

Cục Văn hoá Phát thanh Du lịch thành phố Khang Định cũng nói rõ một điều khác: Na Mã Phong không thuộc khu du lịch nào cả.

Nó là núi, không phải điểm tham quan có cổng bán vé và có người gác.

Người đàn ông họ Hồng, 31 tuổi, quê huyện Tiểu Kim thuộc châu A Bá, cùng tỉnh Tứ Xuyên.

Bạn bè gọi anh là A Hạnh.

Nghề chính của anh là làm nông; thỉnh thoảng anh dẫn khách leo núi để kiếm thêm.

Một người bạn của anh kể với báo Xuyên Quan Tân Văn rằng nhà anh ở nông thôn, kinh tế rất khó khăn, chủ yếu trông vào tiền anh dẫn đoàn.

Đây là chỗ phải viết cho thật chính xác, vì cả hai cách nói gọn phổ biến đều sai.

Sau tai nạn, mạng gọi anh là hướng dẫn viên.

Một nhân viên Hiệp hội Leo núi Tứ Xuyên nói lại với Quang Minh Nhật Báo rằng anh không phải hướng dẫn viên, mà là một người đam mê leo núi.

Nhưng thông báo sau đó của chính Hiệp hội làm rõ thêm: anh có 协作证 — chứng chỉ hiệp tác núi cao, tức giấy tờ hành nghề của người làm phụ tá trên núi.

Vậy phải hiểu thế nào cho đúng.

Anh không phải hướng dẫn viên đăng ký chính thức cho chuyến đi đó, và về danh nghĩa anh đi cùng với tư cách một người đam mê leo núi.

Nhưng anh cũng hoàn toàn không phải người tay ngang: anh có chứng chỉ hành nghề, và trên thực tế anh làm công việc dẫn đường, lo hồ sơ, chụp ảnh cho khách.

Khoảng trống giữa tư cách trên giấy và công việc trên núi ấy nghe như chuyện chữ nghĩa.

Về sau nó là thứ quyết định gia đình anh có được trả bảo hiểm hay không.

Chuyện xảy ra

Ngày xảy ra vụ việc có hai phiên bản, và bài này ghi cả hai.

Nhân chứng tại chỗ nói với Sina Tài Chính rằng sự việc xảy ra vào sáng sớm ngày 25 tháng 9 năm 2025, và phần lớn báo Trung Quốc ghi ngày này.

Báo HK01 của Hồng Kông thì ghi ngày 23 tháng 9; một bản đăng trên Sina cũng viết rằng sự việc xảy ra ngày 23, còn đoạn video chỉ lan ra mạng vào ngày 25.

Giả thuyết thứ hai giải thích được chỗ vênh một cách gọn gàng, nhưng chưa đủ nguồn để khẳng định.

Bài này lấy mốc 25 tháng 9 theo đa số nguồn và theo lời nhân chứng, đồng thời ghi rõ rằng có nguồn ghi ngày 23.

Đoàn hôm ấy là một nhóm nhỏ bốn người, đi với nhau kiểu bạn bè chứ không phải tour do công ty tổ chức.

Cách đếm khác của một số nguồn là hai khách cùng một người phụ tá; hai cách đếm nhiều khả năng trùng nhau.

Họ lên tới gần đỉnh vào lúc trời còn sớm.

Ở đoạn cuối, cả đoàn đi kết tổ — nghĩa là buộc chung vào một sợi dây, cách nhau vài mét, để nếu một người trượt thì những người còn lại giữ được.

Anh Hồng dừng lại ở điểm check-in để chụp cho những người đi cùng.

Anh tự tháo sợi dây kết tổ đang buộc ở thắt lưng mình ra.

Chiếc rìu băng của anh không ở trong tay, mà để sau lưng.

Chụp xong, anh đứng dậy.

Hai bộ đinh vấu dưới chân anh vướng vào nhau.

Anh khuỵu xuống, rồi trượt, và anh không dừng lại được.

Anh trượt hơn hai trăm mét dọc sườn băng và dừng ở khoảng độ cao 5.300 mét, phía trên trại C1.

Nhân chứng đứng cách chừng một trăm mét, kể lại rằng khi họ tới nơi, họ nhìn thấy dấu vết anh đã cố chống cự dọc đường trượt.

Trên địa hình băng dốc ở độ cao đó, một trăm mét là rất xa: đi cho an toàn phải mất vài phút, trong khi cú trượt kết thúc trong khoảng mười mấy giây.

Những người đi cùng hét lên và không làm được gì.

Thi thể mắc lại lưng chừng núi; phải sang hôm sau đội cứu hộ mới đưa xuống được.

Toàn bộ chuyện này bị một nhóm leo núi bên cạnh quay lại.

Bài này sẽ không dẫn đoạn video đó, không mô tả nó, và không kể theo trình tự khung hình.

Tấm ảnh

Câu hỏi mà người không leo núi sẽ hỏi ngay là: tại sao anh không chụp luôn, giữ nguyên sợi dây?

Câu trả lời nằm ở chính cách sợi dây hoạt động.

Khi cả đội buộc chung một dây, mỗi người bị giới hạn trong bán kính đoạn dây của mình.

Muốn lấy toàn thân khách cùng cả rặng núi phía sau vào khung hình, người chụp phải lùi ra khỏi bán kính đó.

Cách duy nhất để lùi ra là tháo dây.

Nói cách khác, sợi dây an toàn và bức ảnh đẹp là hai thứ loại trừ nhau.

Đây là chỗ cần công bằng với người đã chết.

Anh không dừng lại ở một chỗ ngẫu nhiên vì bốc đồng.

Báo Phượng Hoàng viết rõ rằng chỗ xảy ra chuyện nằm gần đỉnh, có thể chụp chung khung với núi tuyết Cống Ca, và vì thế đã thành một điểm check-in nổi tiếng trên mạng.

Anh dừng ở đúng cái chỗ mà mọi đoàn đều dừng, vì đó là chỗ ra ảnh đẹp nhất.

Và trong ngành dẫn khách leo núi tuyết nhập môn, thứ khách trả tiền để mua không chỉ là chuyến leo.

Thứ họ mua là bằng chứng đã leo: ảnh đứng trên đỉnh, video, giấy chứng nhận đăng đỉnh.

Người dẫn đoàn là người phải sản xuất ra thứ bằng chứng đó.

Khách hài lòng thì có việc lần sau; có việc lần sau thì có tiền gửi về Tiểu Kim.

Tấm ảnh đẹp không phải quà tặng kèm, nó là một phần của sản phẩm.

Người thân của anh nói với Tencent News rất gọn: anh tháo dây an toàn để chụp ảnh cho khách đi cùng.

Phần kỹ thuật còn lại cần giải thích để hiểu vì sao một cú trượt trên núi nhập môn lại không thể cứu vãn.

Kỹ thuật duy nhất để tự cứu khi trượt trên dốc tuyết gọi là self-arrest, tự hãm: người trượt lật úp, dồn toàn bộ sức nặng lên lưỡi rìu băng cắm xuống mặt tuyết, biến chiếc rìu thành mỏ neo ma sát.

Nó cần ba điều kiện, và hôm ấy cả ba đều không có.

Điều kiện thứ nhất là rìu băng phải nằm trong tay.

Rìu của anh để sau lưng, và một khi đã trượt thì gia tốc cùng lực xoay khiến động tác với ra sau lưng rút rìu là bất khả thi.

Đây mới là lỗi chí mạng về mặt kỹ thuật, còn nặng hơn chuyện tháo dây.

Điều kiện thứ hai là phải hãm được trong một hai giây đầu, vì trên dốc băng tốc độ tăng gần như rơi tự do có ma sát, qua vài giây là vượt ngưỡng cơ bắp người thắng nổi.

Điều kiện thứ ba là mặt tuyết phải đủ mềm để lưỡi rìu ăn vào; nguồn Trung Quốc mô tả lớp băng ở đó cứng như sắt, tay không thì hãm thế nào cũng không nổi.

Đinh vấu làm mọi thứ tệ thêm.

Bộ răng thép dưới giày cứu mạng người ta khi đứng, nhưng khi trượt, nếu răng bám vào băng trong lúc thân vẫn lao đi thì chân bị ghim lại còn thân tiếp tục, và người ta lộn nhào.

Chính đinh vấu cũng là thứ làm anh ngã ngay từ đầu, ở đúng cái khoảnh khắc tưởng là an toàn nhất: lúc đứng dậy sau khi chụp xong.

Còn hai thứ lẽ ra chặn được cú trượt thì lúc đó anh không có cái nào.

Dây kết tổ giữ người trượt bằng cách cộng khối lượng và ma sát của cả đội; điểm neo — rìu băng, ốc băng hoặc cọc tuyết cắm xuống — biến sợi dây từ chỗ buộc vào người khác thành chỗ buộc vào ngọn núi.

Anh đã tự tháo mình ra khỏi cái thứ nhất, và không có cái thứ hai.

Khoảnh khắc anh tháo sợi dây ra, quãng thời gian giữa an toàn và không thể cứu vãn rút xuống còn đúng bằng thời gian đứng dậy khỏi tư thế quỳ.

Vì sao bảo hiểm từ chối

Trong lúc thi thể còn trên núi, đoạn video đã đi khắp mạng.

Thông tin ban đầu hỗn loạn: có người tưởng nạn nhân là một nữ hướng dẫn viên, có người tưởng anh đã được cứu sống.

Và làn sóng bình luận đầu tiên không phải là thương xót.

Tiêu đề các bài tổng hợp lớn ghi thẳng phản ứng của cư dân mạng: không đáng thương, thao tác trái quy định tự hại chết mình.

Gia đình anh có nói gì về việc đoạn video bị phát tán hay không, thì tra không ra — không có tin họ yêu cầu gỡ, không có tin kiện, không có phát ngôn nào.

Điều tra được là chuyện xảy ra sau đó, và nó nằm trong bài của Xuyên Quan Tân Văn, báo thuộc Nhật báo Tứ Xuyên, đăng ngày 30 tháng 9 năm 2025.

Công ty bảo hiểm từ chối bồi thường, với lý do: leo núi trái quy định.

Tên công ty bảo hiểm không được công bố ở bất kỳ nguồn nào, nên bài này không nêu tên.

Cơ sở của việc từ chối là điều khoản miễn trách trong hợp đồng.

Chính quyền địa phương xác nhận phần của mình: họ quả thật không nhận được hồ sơ báo cáo của anh, nên chuyến đi thuộc diện leo núi trái quy định.

Đây là chỗ câu chuyện lật.

Theo quy định trong Biện pháp quản lý leo núi tỉnh Tứ Xuyên, muốn leo Na Mã Phong hợp pháp thì phải nộp hồ sơ gồm kế hoạch leo, thành phần nhân sự và phương án bảo đảm an toàn lên Hiệp hội Leo núi và Thể thao Ngoài trời Tứ Xuyên, rồi qua tiếp cơ quan hành chính thể thao nơi có núi.

Quy trình hai cấp, xử lý mất khoảng một tuần.

Anh Hồng đã uỷ thác thủ tục đó cho một công ty thứ ba — tên công ty này cũng không tra ra.

Công ty đó không hoàn tất thủ tục đúng hạn, khiến việc báo cáo không thành.

Phía gia đình còn đưa ra ảnh chụp màn hình WeChat cho thấy trước khi khởi hành, anh liên tục nhắc các thành viên trong đoàn nộp giấy tờ báo cáo, và đã thu được hồ sơ của hai người.

Nghĩa là anh không phải kẻ trốn thủ tục.

Anh là người đi đòi thủ tục, và khâu trung gian làm hỏng.

Luật sư Tăng Văn Trung, Chủ nhiệm Uỷ ban quản lý Văn phòng luật sư Doanh Lĩnh Hoà Thạch Tứ Xuyên, phân tích vụ này trên chính bài báo đó.

Ông nói nếu hợp đồng bảo hiểm ghi rõ leo núi không báo cáo vào điều khoản miễn trách thì công ty có thể không bồi thường.

Nhưng ông nhấn mạnh hành vi của anh Hồng không cấu thành cố ý phạm tội.

Và ông nói câu quan trọng nhất của cả vụ: công ty thứ ba, với tư cách đơn vị nhận uỷ thác lo thủ tục báo cáo leo núi, đã không thực hiện đúng hạn quy trình, nên phải gánh trách nhiệm tương ứng.

Không ai đọc được bản hợp đồng bảo hiểm thật, kể cả luật sư — phân tích trên là phân tích giả định.

Vụ tranh chấp này kết thúc ra sao thì đến nay tra không ra; tin tức dừng lại ở ngày 30 tháng 9 năm 2025.

Người chịu thiệt là gia đình ở Tiểu Kim.

Cấu trúc của nó thế này: trong cả chuỗi, người đã làm đúng phần việc của mình — nhắc hồ sơ, uỷ thác, thu giấy tờ — là người duy nhất phải trả giá, bằng cả mạng lẫn khoản bảo hiểm bị từ chối.

Những điều nhiều người kể sai

Anh không tên là A Tín.

Cái tên này lan ra từ các bản bóc lời video, và nhiều khả năng là nghe nhầm: 阿幸 đọc là A Hạnh, đồng âm với 阿信 là A Tín.

Báo Trung Quốc chỉ công bố họ của anh, họ Hồng, còn A Hạnh là tên bạn bè thường gọi.

Không nguồn nào công bố tên đầy đủ, nên bài này không đặt thêm.

Anh không phải hướng dẫn viên có chứng chỉ, và cũng không phải dân nghiệp dư leo chui.

Cả hai cách nói này đều đang lưu hành, và cả hai đều sai theo hai hướng ngược nhau.

Hiệp hội Leo núi Tứ Xuyên nói anh không phải hướng dẫn viên mà là người đam mê leo núi; thông báo sau đó của chính Hiệp hội cho biết anh có chứng chỉ hiệp tác núi cao.

Sự thật nằm ở khoảng giữa: một người có giấy tờ hành nghề, làm đúng công việc của người dẫn đoàn, nhưng chuyến đi đó không đăng ký anh ở tư cách hướng dẫn viên.

Đó là cái ô mà hệ thống không có chỗ xếp, và cũng là cái ô mà bảo hiểm dùng để từ chối.

"Núi chưa mở" và "đoàn này chưa được duyệt" là hai chuyện khác nhau.

Cục Giáo dục Thể thao địa phương nói Na Mã Phong hiện đang ở trạng thái chưa mở, dẫn lại việc từ tháng 8 năm 2024 trên tuyến chính xuất hiện một khe nứt băng dài khoảng 50 mét, chỗ rộng nhất chừng 5 mét, cách đỉnh khoảng 40 mét, khiến giấy phép leo bị đình chỉ.

Nhưng chính thành phố Khang Định lại xuất trình được Báo cáo đánh giá an toàn địa điểm leo núi và thể thao ngoài trời do Hiệp hội Leo núi Tứ Xuyên lập, trong đó ghi rằng Na Mã Phong có thể tổ chức hoạt động ngoài trời núi và thám hiểm núi cao.

Người trong ngành phản bác thẳng rằng Na Mã Phong là ngọn núi được phép leo, không phải khu vực chưa mở.

Hai bên đang nói về hai chuyện: ngọn núi về bản chất được phép leo, còn chuyến đi cụ thể này thì không có giấy phép.

Chữ "chưa mở" bị dùng lập lờ giữa hai nghĩa đó, và chính sự lập lờ ấy là chỗ công ty bảo hiểm bám vào.

Chế tài cho leo núi không báo cáo ở Tứ Xuyên không phải phạt tiền.

Nhiều bản kể ghi số tiền phạt, nhưng quy định thực tế là đình chỉ hoạt động leo núi, không công nhận thành tích, và thu hồi chứng chỉ của hướng dẫn viên hay huấn luyện viên núi cao có tham gia.

Đây không phải một ngọn núi nguy hiểm bất thường, và đó mới là điều đáng chú ý.

Na Mã Phong được xếp loại núi tuyết kỹ thuật sơ cấp, tuyến lên đỉnh là tuyến thương mại chín muồi.

Cú trượt hôm đó không đến từ độ khó của núi; nó đến từ một động tác nghề nghiệp thực hiện ở đúng chỗ ai cũng dừng lại.

---

Chế tài nặng nhất mà quy định leo núi Tứ Xuyên có thể áp lên một người leo không báo cáo là thu hồi chứng chỉ hành nghề.

Anh Hồng đã không còn cần đến tấm chứng chỉ ấy nữa.

Cái còn lại là một hồ sơ không tới nơi, một công ty thứ ba không ai nêu tên, một hợp đồng bảo hiểm không ai đọc được, và một gia đình làm nông ở huyện Tiểu Kim.

Trên giấy tờ, anh là người đam mê leo núi tự đi.

Trên núi, anh đang đi làm.

Và ở khâu cuối cùng của công việc đó, thứ người ta cần ở anh là một tấm ảnh — tấm ảnh mà muốn có được, anh phải tháo sợi dây ra.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• Quang Minh Nhật Báo — xác nhận tử vong; Hiệp hội Leo núi Tứ Xuyên nói nạn nhân "không phải hướng dẫn viên, mà là người đam mê leo núi" (26/09/2025) — https://m.gmw.cn/2025-09/26/content_1304164439.htm
• Xuyên Quan Tân Văn (Nhật báo Tứ Xuyên) — bảo hiểm từ chối bồi thường; uỷ thác công ty thứ ba; ảnh chụp WeChat; phân tích của luật sư Tăng Văn Trung; báo cáo đánh giá an toàn (30/09/2025) — https://cbgc.scol.com.cn/news/6800850
• Tencent News — lời người thân: anh tháo dây an toàn để chụp ảnh cho khách; quê Tiểu Kim; làm nông kiêm dẫn đoàn; có chứng chỉ hiệp tác — https://news.qq.com/rain/a/20250926A04QRP00
• Sina Tài Chính — lời nhân chứng tại chỗ: sáng sớm 25/09, cách khoảng 100 m, rìu băng không cầm tay, đã tháo dây kết tổ, thấy dấu vết chống cự — https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-09-26/doc-infrvhcq0561601.shtml
• Phượng Hoàng (ifeng) — chỗ xảy ra sự việc là điểm check-in nổi tiếng vì chụp được chung khung với núi tuyết Cống Ca — https://news.ifeng.com/c/8myD16X58Ep
• Hàng Châu Võng — cơ chế tai nạn (tháo dây, đinh vấu vướng nhau); phát ngôn của Cục Giáo dục Thể thao Khang Định về hành vi leo núi trái quy định (30/09/2025) — https://news.hangzhou.com.cn/shxw/content/2025-09/30/content_9094542.htm
• Sina — chính quyền Khang Định: Na Mã Phong không thuộc khu du lịch, đang ở trạng thái chưa mở, người leo không báo cáo (26/09/2025) — https://finance.sina.cn/2025-09-26/detail-infruzvv5092694.d.html
• Quang Minh Nhật Báo — khe nứt băng dài 50 m cách đỉnh 40 m khiến hoạt động leo Na Mã Phong bị đình chỉ (08/2024) — https://m.gmw.cn/2024-08/09/content_1303817089.htm