Vượt sông lúc hai giờ chiều ở Lang Tháp cổ đạo

Con sông ấy lúc sáu giờ sáng và con sông ấy lúc hai giờ chiều là hai con sông khác nhau.

Cùng một lòng đá, cùng một khúc quanh, cùng một bờ rừng rậm hai bên.

Nhưng lượng nước chảy qua có thể chênh nhau tới một nửa.

Đoàn mười một người bước xuống nước vào lúc hai giờ chiều.

Một người không lên tới bờ bên kia.

Hơn một năm sau, người ta vẫn chưa tìm được anh.

Bối cảnh

Lang Tháp cổ đạo, tiếng Trung là 狼塔古道, nằm ở phía bắc dãy Thiên Sơn, thuộc châu Xương Cát, khu tự trị Tân Cương.

Tuyến chạy từ đại hẻm núi sông Hô Đồ Bích sang huyện Hòa Tĩnh, châu Bayingolin.

Công báo chính quyền ghi chiều dài cổ đạo khoảng 120 km, trong đó chừng 80 km nằm trong địa phận huyện Hô Đồ Bích.

Cộng đồng trekking thì quen ghi khác: tuyến C khoảng 130 km, còn tuyến ghép C+V vào khoảng 180 đến 200 km.

Hai cách đo này chênh nhau vì cách tính điểm đầu điểm cuối khác nhau, và cho tới nay không có con số nào được coi là chuẩn duy nhất.

Trong giới đi bộ đường dài Trung Quốc, Lang Tháp được xếp vào nhóm tuyến khó nhất phía bắc Thiên Sơn.

Không phải vì độ cao — có những tuyến cao hơn nhiều.

Mà vì nó dài, nó hoang, và nó bắt người ta lội qua nước rất nhiều lần.

Công báo của Cục Văn hoá Thể thao Phát thanh Truyền hình và Du lịch huyện Hô Đồ Bích mô tả địa hình bằng tám chữ: núi cao tuyết dày, sông chảy xiết, đường sá phức tạp.

Cùng văn bản đó liệt kê thú hoang dọc tuyến: sói, gấu nâu, báo tuyết, lợn rừng.

Và một câu quan trọng hơn tất cả những thứ vừa kể: dọc tuyến không có bất kỳ hạ tầng thông tin liên lạc, cứu hộ cứu nạn hay tiếp tế nào.

Nghĩa là không sóng điện thoại, không trạm gác, không kho đồ, không ai ở đó để gọi.

Đoàn mười một người của đầu tháng 7 năm 2025 không phải một đội đã đi với nhau nhiều năm.

Theo Quang Minh Nhật Báo, hạt nhân ban đầu chỉ là hai người: một người có tên mạng là tiểu Chu, và một người có tên mạng là Lưu Thiên Nam, quê Chiết Giang.

Cần nói rõ ngay một điều mà rất nhiều bản kể lại đã bỏ qua: "Lưu Thiên Nam" là tên mạng, các bản tin đều ghi rõ chữ 网名.

Tên khai sinh của anh chưa từng được công bố.

Tuổi cũng vậy — không nguồn nào đưa ra.

Trong bài này anh sẽ được gọi là Lưu Mỗ.

Hai người quen nhau qua một bài tuyển đồng đội đăng trên Tiểu Hồng Thư.

Người đăng bài là tiểu Chu, Lưu Mỗ liên hệ, họ hẹn đi chung.

Vào tới trong núi, hai người mới nhập với hai nhóm khác — một nhóm sáu người và một nhóm ba người.

Từ hai thành mười một, và phần lớn trong số đó gặp nhau lần đầu ở giữa núi.

Người anh họ của Lưu Mỗ sau này kể với Dương Tử Vãn Báo rằng em mình vác ba lô sáu mươi cân, tức khoảng ba mươi ki lô gam.

Ông cũng mô tả Lưu Mỗ là người có tinh thần trách nhiệm, luôn để mắt chăm sóc đồng đội.

Đó là lời của gia đình, và cần được đọc như lời của gia đình.

Một chi tiết nữa cần đặt lên bàn ngay từ đầu: vào thời điểm đó, khu vực này đang ở trạng thái chưa khai phá và cấm xuyên qua.

Chính quyền huyện Hô Đồ Bích, khi được báo chí hỏi sau vụ việc, chỉ trả lời đúng nội dung ấy.

Chuyến đi là một chuyến đi chui.

Chuyện xảy ra

Ngày vào núi là điểm đầu tiên các nguồn vênh nhau.

Thâm Quyến Tân Văn Võng ghi hai người vào núi ngày 3 tháng 7 và nhập nhóm ngày 4 tháng 7.

Dương Tử Vãn Báo ghi đoàn vào núi ngày 4 tháng 7.

Chênh một ngày, và không có cách nào phân xử từ nguồn công khai.

Mốc không ai cãi là ngày 6 tháng 7 năm 2025.

Khoảng hai giờ chiều hôm đó, đoàn tới chỗ vượt sông Thái Phổ Hy Khắc Mã, nhánh chính ở thượng nguồn sông Hô Đồ Bích.

Đây không phải một lựa chọn mạo hiểm tuỳ hứng: vượt con sông này là chặng bắt buộc của tuyến, muốn đi tiếp thì phải qua.

Đoàn chia thành nhiều tốp để lội.

Lưu Mỗ và tiểu Chu đi tốp sau.

Cả hai cùng bị nước cuốn.

Tiểu Chu bị đẩy dạt sang bờ đối diện và được đồng đội vớt lên.

Lưu Mỗ không lên được bờ nào cả.

Ba lô của anh sau đó được tìm thấy cách vị trí rơi khoảng 150 mét, mắc trong một xoáy nước.

Không có nguồn nào cho biết đoàn có mang dây vượt sông hay không, có dùng kỹ thuật bảo hộ nào hay không.

Điểm đó phải để trống, vì tra không ra.

Khoảng bốn giờ chiều — chừng hai tiếng sau tai nạn — nhóm báo cứu hộ bằng điện thoại vệ tinh.

Chi tiết này nằm trong bản tin của Trung Tân Xã, và nó là chi tiết quan trọng nhất trong toàn bộ vụ việc, vì nó bác bỏ phiên bản đang lan truyền rộng nhất trên mạng.

Nhóm không bỏ đi rồi mới báo.

Họ báo trước, bằng thiết bị duy nhất có thể liên lạc được ở nơi không có một cột sóng nào.

Sau đó đoàn tách làm hai.

Hai người quay lại theo đường cũ, và gặp lực lượng cứu hộ ngày 9 tháng 7.

Tám người còn lại — trong đó có tiểu Chu — đi tiếp.

Cần nhấn lại con số, vì đây là chỗ hầu hết các bản kể lại đều sai: tám người, không phải bảy.

Mười một trừ một người mất tích, trừ hai người quay lại, còn tám.

Ngày 11 tháng 7, tám người tới điểm kết thúc tuyến C thì bị chặn lại.

Trong khi đó, chiến dịch tìm kiếm được triển khai từ cả hai đầu tuyến: hàng trăm nhân lực, trực thăng và drone.

Ngày 15 tháng 7, Cục Quản lý Khẩn cấp châu Xương Cát xác nhận vẫn còn một nam giới mất tích, công tác tìm kiếm tiếp tục.

Chuỗi tin công khai về vụ này dừng lại ở ngày 17 tháng 7 năm 2025.

Không có thông báo tìm thấy thi thể.

Không có thông báo dừng tìm kiếm.

Tính đến thời điểm bài này được viết, trạng thái công khai của Lưu Mỗ vẫn là mất tích.

Ngày 9 tháng 7 năm 2025, tức ba ngày sau tai nạn, huyện Hô Đồ Bích ra thông cáo đóng cửa toàn diện Lang Tháp cổ đạo, cấm xuyên qua, hiệu lực dài hạn.

Hai giờ chiều

Trong tất cả các con số của vụ này, con số đáng nhìn nhất không phải chiều dài tuyến, không phải trọng lượng ba lô, cũng không phải 150 mét trôi.

Là hai giờ chiều.

Một con sông được nuôi bằng băng tuyết tan không chảy đều trong ngày.

Nó có nhịp, và nhịp đó theo mặt trời.

Ban ngày nắng làm băng tuyết trên cao tan ra, nước dồn xuống, lưu lượng dâng dần và đạt đỉnh vào buổi chiều cho tới chiều tối.

Ban đêm nhiệt độ hạ, băng ngừng tan, nước rút.

Đến rạng sáng thì dòng chảy xuống mức thấp nhất trong chu kỳ.

Hiệp hội Đường mòn Pacific Crest, tổ chức quản lý một trong những tuyến đi bộ dài nhất nước Mỹ, xếp việc này vào phần kiến thức cơ bản mà người đi rừng phải biết trước khi bước vào mùa tuyết tan.

Các tài liệu an toàn vượt sông đưa ra biên độ cụ thể: sông nuôi bằng tuyết tan trong khung bốn đến tám giờ sáng có thể chảy thấp hơn 30 đến 50 phần trăm so với buổi chiều cùng ngày.

Ba mươi đến năm mươi phần trăm không phải là chênh lệch nhỏ.

Đó là khác biệt giữa nước ngang gối và nước ngang đùi, giữa dòng đẩy nhẹ vào bắp chân và dòng đủ sức nhấc chân người khỏi đáy.

Vì thế khuyến cáo tiêu chuẩn ở mọi tài liệu là: sắp xếp lịch trình sao cho các đoạn vượt sông rơi vào sáng sớm, không phải sau bữa trưa.

Có một ngoại lệ cần nói cho đủ, vì bỏ nó đi là làm sai kiến thức.

Nếu điểm vượt nằm rất xa về phía hạ lưu, cách vùng băng nhiều giờ dòng chảy, thì khối nước tan buổi chiều hôm trước phải mất thời gian mới trôi tới nơi — và khi đó sáng sớm lại có thể là lúc nước cao.

Nhưng chỗ vượt của đoàn nằm ở thượng nguồn Hô Đồ Bích, ngay dưới vùng núi cao tuyết dày.

Đó là địa hình mà quy luật thông thường áp đúng nhất.

Đầu tháng 7 ở Thiên Sơn là cao điểm tan băng trong năm.

Hai giờ chiều là đoạn đang dốc lên của chu kỳ trong ngày.

Nói cách khác, đoàn bước xuống nước vào đúng ngày cao nhất của mùa và đúng giờ cao nhất của ngày.

Đây không phải một nhận định về phẩm chất con người.

Đó là một sự kiện thuỷ văn, và nó tra được trước chuyến đi, bằng kiến thức phổ thông trong giới đi rừng.

Vì sao con sông ấy giết người

Điều khiến sông núi nguy hiểm hơn người ta tưởng là nó không cần sâu.

Ngưỡng thông dụng trong tài liệu an toàn: người đi một mình không nên lội quá đầu gối, đi theo nhóm có hỗ trợ thì tối đa tới giữa đùi.

Quá mức đó, việc đứng vững không còn phụ thuộc vào sức chân nữa.

Về tốc độ dòng, mốc thường được nhắc là khoảng bốn dặm một giờ, tức chừng 6,4 km/h.

Con số này lừa người ta ở chỗ nó chỉ bằng tốc độ đi bộ nhanh.

Nhìn mặt nước, ai cũng nghĩ mình đi nhanh hơn thế được.

Nhưng lực nước tác động lên chân tăng theo bình phương vận tốc dòng, nên tăng tốc độ dòng lên gấp đôi thì lực đẩy lên gấp bốn.

Nước xiết chỉ ngang đầu gối đã có thể đủ lực làm một người mất thăng bằng.

Và mất thăng bằng là điểm không quay lại được, vì ba việc xảy ra gần như cùng lúc.

Thứ nhất, ba lô ngấm nước.

Một ba lô ba mươi ki lô gam khi ướt sũng không còn là hành lý — nó là vật chìm gắn trên lưng, và nó có xu hướng lật người ta úp mặt xuống.

Đó là lý do mọi tài liệu vượt sông đều đặt cùng một câu lệnh lên hàng đầu: tháo đai hông và khoá ngực trước khi bước xuống nước, để nếu ngã thì hất được ba lô ra trong một giây.

Cục Công viên Quốc gia Mỹ viết như vậy, các tài liệu tiếng Trung về lội sông cũng viết đúng như vậy.

Một động tác một giây, làm trên bờ, quyết định chuyện sau đó.

Thứ hai, nhiệt độ.

Nước từ băng tuyết tan nằm trong khoảng 0 đến 5 độ C.

Rơi vào nước lạnh ở mức đó gây sốc lạnh: hít vào bất chợt, thở hổn hển không kiểm soát được, nhịp tim vọt lên.

Và trong vài phút, bàn tay mất chức năng.

Không phải mất cảm giác — mất khả năng nắm.

Nghĩa là nếu có dây, người ta cũng không giữ nổi dây; nếu có tay ai đó chìa ra, cũng không bấu được vào.

Thứ ba, tầm nhìn.

Nước sông băng đục vì phù sa nghiền từ đá, đáy sông phủ đá trơn.

Người lội không nhìn thấy chỗ mình sắp đặt chân, không biết trước hố sâu hay tảng đá lăn.

Cộng ba yếu tố đó lại, khoảng cách từ lúc trượt chân tới lúc không còn tự cứu được mình có thể chỉ tính bằng chục giây.

Kỹ thuật để chống lại chuỗi này đã được viết thành chuẩn từ lâu.

Tháo đai hông và khoá ngực.

Mặt hướng lên thượng lưu, di chuyển chéo theo hướng xuôi dòng để giảm lực cản, hơi ngả người vào dòng nước.

Bước lết ngang, tuyệt đối không bắt chéo chân.

Dùng gậy làm điểm tựa thứ ba, luôn giữ hai điểm tiếp xúc với đáy.

Đi ba người thành cụm tam giác, mỗi người đặt tay lên vai người kế; hoặc xếp hàng ngang, người khoẻ nhất đứng phía thượng lưu chắn dòng cho những người sau.

Lên tới bờ thì rời ngay khỏi mép nước rồi mới chỉnh đồ, vì mực nước có thể đổi rất nhanh.

Riêng với Lang Tháp, tài liệu do chính cộng đồng đi tuyến này biên soạn còn khuyến cáo bắt buộc mang dây, dùng dây dẹt nối người qua carabiner, và mọi thành viên phải vượt sông dưới sự bảo hộ của trưởng đoàn cùng người hỗ trợ.

Cũng chính tài liệu cộng đồng đó ghi một câu đáng chú ý: phần lớn tai nạn ở Lang Tháp đều liên quan tới vượt sông.

Đây là nguồn cộng đồng, không phải cơ quan chức năng, nên phải đọc với mức tin cậy tương ứng.

Còn đoàn mười một người hôm ấy đã dùng hay không dùng những kỹ thuật này, không nguồn nào cho biết.

Và có một lớp nữa, nằm dưới toàn bộ phần kỹ thuật.

Tất cả những kỹ thuật vừa kể đều giả định một điều: có người chịu trách nhiệm quyết định.

Ai xem xét mặt nước, ai nói dừng, ai nói giờ này không qua được, ai xếp thứ tự người khoẻ đứng đầu dòng.

Đoàn này là một nhóm ghép qua mạng.

Mười một người, phần lớn gặp nhau lần đầu ở giữa núi, không có trưởng đoàn thật, không ai được trả tiền để chịu trách nhiệm, và về mặt pháp lý lẫn tổ chức thì không ai có nghĩa vụ với ai.

Người anh họ của Lưu Mỗ, khi nói với Dương Tử Vãn Báo, đã cảnh báo đúng vào điểm đó: rủi ro của việc ghép đoàn qua mạng.

Những điều nhiều người kể sai

"Bảy người còn lại đi tiếp."

Số đúng là tám.

Đoàn có mười một người.

Một người mất tích, hai người quay lại theo đường cũ và gặp cứu hộ ngày 9 tháng 7, tám người đi tiếp và tới đích ngày 11 tháng 7.

Con số tám được ghi thống nhất ở tất cả các bản tin của báo chí Trung Quốc.

Và trong tám người đó có tiểu Chu — người cũng bị cuốn xuống sông cùng lúc với Lưu Mỗ rồi được vớt lên.

"Họ bỏ đi rồi mới báo cứu hộ."

Sai theo trình tự thời gian.

Tai nạn xảy ra khoảng hai giờ chiều ngày 6 tháng 7.

Khoảng bốn giờ chiều cùng ngày, tức chừng hai tiếng sau, nhóm đã báo cứu hộ bằng điện thoại vệ tinh, theo bản tin Trung Tân Xã.

Chi tiết này cần đặt cạnh một chi tiết khác trong công báo của chính quyền: dọc tuyến không có bất kỳ hạ tầng liên lạc, cứu hộ hay tiếp tế nào.

Không có sóng điện thoại, không có trạm nào để chạy tới.

Cái điện thoại vệ tinh là kênh liên lạc duy nhất tồn tại ở đó, và nó đã được dùng trong vòng hai tiếng.

"Họ trốn trực thăng cứu hộ."

Đây là cáo buộc nặng nhất trong toàn bộ vụ việc, và nó chưa ngã ngũ.

Chi tiết ấy đến từ lời người anh họ của nạn nhân, được báo chí thuật lại: rằng nhóm không phát tín hiệu cầu cứu, không chỉ vị trí xảy ra tai nạn, và khi thấy trực thăng tìm kiếm thì trốn đi vì sợ bị phát hiện rồi không đi hết tuyến được.

Không có xác nhận độc lập nào từ đội cứu hộ hay cơ quan chức năng cho chi tiết này.

Ngoài ra còn một chi tiết nữa lan rất rộng — rằng sau khi Lưu Mỗ bị cuốn, nhóm đã tranh luận nên báo cứu hộ ngay hay đi hết tuyến rồi mới báo.

Chi tiết đó xuất phát từ lời một người giấu tên trên diễn đàn phượt.

Nó không có nguồn xác minh, và không nên được kể như một sự việc đã xảy ra.

"Đã có kết luận về tám người đó."

Chưa có.

Chính quyền huyện Hô Đồ Bích, khi được hỏi, chỉ trả lời về tính hợp pháp của chuyến đi: khu vực chưa khai phá, cấm xuyên qua.

Cục Quản lý Khẩn cấp châu Xương Cát chỉ xác nhận trạng thái tìm kiếm.

Không cơ quan nào ra kết luận về hành vi đi tiếp của tám người, không có thông báo truy cứu, không có thông báo xử phạt nêu tên.

Về chế tài nói chung, công báo dẫn Luật Xử phạt hành chính nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa mà không nêu mức tiền cụ thể; riêng thông cáo tháng 4 năm 2026 bổ sung rằng người vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp lý và chi phí cứu hộ phát sinh.

Kết

Có một câu hỏi mà bài này không trả lời được, vì không ai trả lời được bằng nguồn.

Tám người ở lại bên bờ con sông đó qua đêm thì cứu được gì?

Người đã bị cuốn đi trong dòng nước băng, họ không có thuyền, không có thiết bị, tiểu Chu thì vừa được vớt lên và ướt sũng giữa vùng núi lạnh.

Quay lại đường cũ cũng không phải lối thoát hiển nhiên: muốn về, họ phải lội lại chính con sông vừa cuốn mất một người, vào lúc chiều muộn khi nước còn cao hơn lúc hai giờ.

Hai người đã chọn quay lại, và điều đó cho thấy nhóm có bàn bạc, có chia hướng, chứ không phải đồng loạt bỏ chạy.

Đó là lý do bài này không đứng vào chỗ tuyên án tám con người mà chưa cơ quan nào kết luận.

Nhưng có một chỗ mà ngay cả cách đọc rộng lượng nhất cũng phải dừng lại.

Sau khi đi hết tuyến và bị chặn ở điểm cuối, tiểu Chu đăng bài trên mạng xã hội, viết rằng mình "bị buộc phải kết thúc sớm", và nói may là đã đi hết được tuyến C.

Bị buộc phải kết thúc sớm — chữ ấy dùng cho một chuyến đi mà một người đồng hành vẫn đang nằm đâu đó dưới lòng sông.

Gia đình Lưu Mỗ nói với báo rằng họ khó chấp nhận cách dùng từ đó.

Ranh giới của vụ này không nằm ở chuyện đi tiếp hay quay lại.

Nó nằm ở chỗ đi hết tuyến rồi gọi đó là một chuyến đi bị cắt ngắn.

Ba ngày sau tai nạn, Lang Tháp cổ đạo bị đóng cửa toàn diện, cấm xuyên qua, hiệu lực dài hạn.

Tháng 4 năm 2026, châu Xương Cát mở rộng lệnh cấm sang cả Xa Sư cổ đạo, và tháng sau đó ra thêm một thông báo nhắc lại.

Tuyến đã đóng.

Tám người đã về.

Riêng con sông thì đến chiều nay vẫn dâng lên đúng giờ cũ, và người ta vẫn chưa tìm được anh.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• Quang Minh Nhật Báo — https://m.gmw.cn/2025-07/17/content_1304085096.htm
• Trung Tân Xã (China News) — https://www.chinanews.com.cn/sh/2025/07-17/10449192.shtml
• Thâm Quyến Tân Văn Võng — https://www.sznews.com/news/content/mb/2025-07/17/content_31632384.htm
• Dương Tử Vãn Báo / Tử Ngưu Đầu Điều — https://www.yzwb.net/news/zntt/202507/t20250716_237342.html
• Công báo châu Xương Cát — Thông cáo cấm xuyên Lang Tháp cổ đạo (09/07/2025) — https://www.cj.gov.cn/p1/tzgg/20250804/368859.html
• Công báo châu Xương Cát — Thông báo cấm mở rộng (13/04/2026) — https://www.cj.gov.cn/p130/tzgg/20260413/401860.html
• Pacific Crest Trail Association — Stream Crossing Safety — https://www.pcta.org/discover-the-trail/backcountry-basics/water/stream-crossing-safety/
• National Park Service — Safe River Crossings — https://www.nps.gov/articles/safe-river-crossings.htm