Sáu mươi mét và hai đoàn người xuống cùng hang

Người thứ sáu chết trong vụ này không xuống hang để lặn chơi.

Ông xuống để tìm năm người đã không lên.

Ông là một trong những thợ lặn kỳ cựu nhất của Lực lượng Quốc phòng Maldives, và ông xuống bằng một bình khí đơn.

Đúng thứ trang bị mà những người ông đi tìm đã dùng.

Bốn ngày sau, một đội ba người bay từ Phần Lan sang, mang theo rebreather vòng kín, xe kéo thợ lặn và một hệ thống duy trì sự sống dự phòng hoàn toàn.

Họ tìm thấy cả bốn thi thể còn lại ngay trong lần lặn đầu tiên, rồi lên bờ đủ người.

Cùng một cái hang, cùng một độ sâu, cùng những hành lang cát ấy.

Chênh lệch giữa ba lần xuống đó không nằm ở lòng dũng cảm.

Bối cảnh

Cách đảo Alimatha thuộc rạn Vaavu của Maldives chừng năm trăm mét về phía đông nam có một hang ngầm.

Tên địa phương của nó không ổn định — các nguồn ghi Dhekunu Kandu, Devana Kandu, Thinwana Kandu — nhưng dân lặn ở đây gọi nó bằng một cái tên dễ nhớ hơn: hang cá mập.

Cửa hang là một vòm đá nằm ở độ sâu năm mươi lăm tới sáu mươi mét.

Con số đó cần được đọc cho đúng ngay từ đầu, vì trong mảng lặn hang người ta rất hay lẫn giữa độ sâu và quãng đường xuyên hang.

Đây là độ sâu thật: cửa hang nằm cách mặt nước sáu chục mét thẳng đứng.

Theo mô tả của đội cứu hộ Phần Lan và của DAN Europe — mô tả kỹ thuật đáng tin nhất hiện có — bên trong là hai buồng lớn nối nhau bằng một đường hầm dài khoảng ba mươi mét, rộng chừng ba mét.

Buồng thứ nhất còn nhận được chút ánh sáng tự nhiên từ cửa vào, đáy phủ cát trắng dày.

Buồng thứ hai thì tối hoàn toàn, đáy là bùn mịn như bột.

Bên cạnh lối quay về có một nhánh hầm cụt chưa từng được lập bản đồ, dài vài chục mét, không dẫn đi đâu cả.

Hệ hang sâu tới sáu mươi đến bảy mươi mét, dài khoảng hai trăm mét theo ghi nhận của CNN.

Luật Maldives giới hạn lặn giải trí ở ba mươi mét; muốn xuống sâu hơn phải xin phép.

Ngày 14 tháng 5 năm 2026, năm người Ý xuống nước từ du thuyền lặn MV Duke of York vào khoảng mười một giờ trưa.

Bốn người trong nhóm gắn với Đại học Genoa.

Monica Montefalcone, năm mươi mốt tuổi, phó giáo sư sinh thái biển tại khoa DISTAV, chuyên gia về cỏ biển Posidonia oceanica.

Giorgia Sommacal, hai mươi ba tuổi, con gái bà, sinh viên kỹ thuật y sinh sắp tốt nghiệp — không thuộc nhóm nghiên cứu, đi cùng mẹ.

Muriel Oddenino, ba mươi mốt tuổi, nghiên cứu viên tại DISTAV, có chứng chỉ PADI Divemaster và nitrox.

Federico Gualtieri, ba mươi mốt tuổi, hướng dẫn viên lặn người Genova, vừa tốt nghiệp thạc sĩ sinh học biển.

Người thứ năm là Gianluca Benedetti, bốn mươi bốn tuổi, người Padova, thuyền trưởng kiêm hướng dẫn viên và quản lý vận hành con tàu.

Ông là người dẫn cuộc lặn hôm ấy.

Ba trong số họ có giấy phép lặn tới năm mươi mét.

Không giấy phép nào nhắc tới việc thâm nhập hang.

Không ai trong nhóm có chứng chỉ lặn hang.

Về trang bị, hồ sơ báo chí Ý thống nhất ở mấy điểm sau: mỗi người mang một bình khí nén thường, dung tích mười một hoặc mười ba lít.

Trên tàu không có trimix.

Nhóm không mang dây dẫn đường.

Hai người mặc bikini kèm áo neoprene mỏng, hai người mặc wetsuit mỏng.

Benedetti là người duy nhất mang thêm một bình dự phòng.

Kế hoạch là khoảng một giờ dưới nước.

Chuyện xảy ra

Đến khoảng mười hai giờ, nhóm không nổi lên đúng giờ.

Khoảng một giờ chiều, người trên tàu bắt đầu thấy bất ổn.

Mười ba giờ bốn mươi lăm, báo động được phát đi tới trung tâm phối hợp hàng hải của Cảnh sát biển Maldives.

Lực lượng Quốc phòng Maldives và Cảnh sát biển tới hiện trường và vào thẳng hang tìm.

Mười tám giờ mười ba, họ tìm thấy thi thể đầu tiên.

Đó là Benedetti, nằm gần lối vào, tách khỏi bốn người kia.

Cả bình chính lẫn bình dự phòng của ông đều đã cạn.

Tối hôm đó, đội cứu hộ vượt đường hầm nối sang buồng thứ hai để tìm bốn người còn lại.

Họ không thấy ai.

Ngày 16 tháng 5, Thượng sĩ Mohamed Mahudhee của Lực lượng Quốc phòng Maldives tử vong trong chiến dịch, sau khi được chuyển tới Bệnh viện ADK ở Malé.

Số người chết từ năm thành sáu.

Sau đó Maldives tạm dừng tìm kiếm, lý do nêu ra là thời tiết xấu.

Chỉ trích nhắm vào lực lượng quốc phòng: thiếu người có kinh nghiệm lặn kỹ thuật, thiếu thiết bị trục vớt trong hang, chỉ huy chiến dịch không phải dân chuyên môn.

Cùng ngày 16, Mahudhee được an táng theo nghi lễ quân đội, Tổng thống dự tang lễ.

Và cùng ngày đó, DAN Europe kích hoạt một lực lượng đặc nhiệm quốc tế.

Người đi tìm

Ba người tới Maldives hôm 17 tháng 5: Sami Paakkarinen, Jenni Westerlund và Patrik Grönqvist — thợ lặn kỹ thuật và lặn hang người Phần Lan, có kinh nghiệm trục vớt trong môi trường phức tạp.

Thứ họ có trong tay khi đến nơi là một sơ đồ hang rất thô sơ và không chính xác.

Thứ họ mang theo thì khác hẳn mọi người đã xuống cái hang này trước đó.

Rebreather vòng kín, tức hệ thống tuần hoàn lại khí thở thay vì nhả bọt ra ngoài, kéo dài thời gian đáy từ mười phút lên hàng giờ.

DPV, xe kéo thợ lặn, để di chuyển mà không phải đốt oxy vào việc đạp chân.

Và một cấu hình duy trì sự sống dự phòng hoàn toàn: mọi bộ phận thiết yếu đều có bản thứ hai, để khi một thứ hỏng ở sáu mươi mét thì đó vẫn chỉ là một sự cố, không phải một cái chết.

Sáng 18 tháng 5, khoảng tám giờ rưỡi, họ lặn lần đầu.

Trong buồng thứ hai, họ phát hiện những vệt chân vịt trên nền cát.

Vệt ấy không dẫn ra cửa hang.

Nó dẫn vào một nhánh lạ.

Lần theo vào sâu vài chục mét, họ tìm thấy cả bốn người trong một khoang nhỏ chừng hai đến ba mét, ở độ sâu khoảng sáu mươi mét.

Đó là nhánh hầm cụt chưa từng có trên bản đồ nào.

Trong bốn ngày sau, đội lần lượt đưa lên bốn thi thể cùng thiết bị lặn và một camera GoPro.

Ngày 19 là Montefalcone và Gualtieri; ngày 20 là Sommacal và Oddenino.

Ngày 21 và 22 dành cho việc thu dọn thiết bị và ghi hình hiện trường, rồi DAN Europe ra thông cáo kết luận sơ bộ.

Ngày 23 tháng 5, bốn thi thể về tới sân bay Milano Malpensa.

Ba thợ lặn Phần Lan sau đó được Ý trao Huân chương Công trạng Cộng hòa.

Giữa hai đoàn ấy là Thượng sĩ Mahudhee, bốn mươi ba tuổi.

Ông không có rebreather.

Ông không có DPV.

Ông xuống bằng một bình khí đơn — đúng cấu hình mà năm người ông đi tìm đã mang xuống, và không đủ để đưa họ lên.

Cái chết của ông tới nay vẫn là chỗ tranh chấp chưa được giải quyết.

Phiên bản chính thức, do Lực lượng Quốc phòng Maldives đưa ra và báo chí quốc tế dẫn lại, là ông phát bệnh giảm áp sau khi trồi lên boong rồi không qua khỏi ở bệnh viện.

Gia đình ông phản bác, qua báo bản địa Maldives Independent.

Giấy chứng tử ghi nguyên nhân là tắc mạch khí động mạch não do trồi lên nhanh — một cơ chế khác với bệnh giảm áp cổ điển.

Hồ sơ bệnh viện ghi ông không có mạch ngay từ lúc nổi lên, và bệnh viện cấp giấy chứng tử khi không nắm được hồ sơ lặn của ông.

Bệnh viện đã đề nghị khám nghiệm pháp y.

Việc đó chưa từng được thực hiện.

Gia đình nói lực lượng quốc phòng hứa sửa giấy chứng tử nhưng chưa sửa, điều tra của cảnh sát bị trì hoãn, và điện thoại của ông vẫn đang bị thu giữ.

Chính phủ và lực lượng quốc phòng giữ im lặng về hoàn cảnh cái chết.

Bài này dừng ở chỗ tất cả các nguồn đều đồng ý: Thượng sĩ Mohamed Mahudhee tử vong trong một chiến dịch trục vớt ở độ sâu sáu mươi mét, và ba tháng rưỡi sau, người nhà ông vẫn chưa nhận được một câu trả lời thống nhất.

Vì sao không kịp

Ở sáu mươi mét, áp suất tuyệt đối là bảy atmosphere.

Nghĩa là mỗi hơi thở tiêu thụ lượng khí gấp bảy lần so với trên mặt nước.

Một bình khí nén tiêu chuẩn đủ dùng khoảng một giờ ở vùng nước nông chỉ còn khoảng mười phút ở độ sâu ấy.

Con số mười phút này không phải suy diễn của bài viết: cả Patrik Grönqvist lẫn Laura Marroni, giám đốc điều hành DAN Europe, đều đưa ra đúng con số đó.

Marroni nói nguyên văn rằng chúng ta đang nói về mười phút, có lẽ còn ít hơn.

Mười phút đó phải gánh toàn bộ: bơi vào, tìm đường, bơi ra, và giảm áp.

Với hỗn hợp khí họ dùng ở độ sâu đó, thời gian giảm áp cần thiết được ước tính vào khoảng sáu giờ.

Đặt hai con số cạnh nhau thì thấy ngay chỗ lạnh người của vụ này.

Cửa sổ an toàn không phải là hẹp.

Về mặt số học, từ một thời điểm rất sớm nó đã không còn tồn tại.

Cơ hội không hết vào lúc họ lạc đường — nó hết từ trước đó, chỉ là chưa ai biết.

Khí nén ở độ sâu này còn kéo theo hai vấn đề riêng.

Thứ nhất là say nitơ: ở sáu mươi mét, tác động tương đương say rượu nặng, phán đoán suy giảm, phản xạ chậm lại, và người ta dễ bám chặt vào một quyết định sai thay vì xét lại nó.

Đó chính là lý do lặn kỹ thuật ở độ sâu này dùng trimix pha heli, và trên tàu không có trimix.

Thứ hai là nghĩa vụ giảm áp: chỉ sau vài phút ở sáu mươi mét, thợ lặn mất quyền trồi thẳng lên mặt nước.

Kể cả khi tìm được lối ra, phía trên họ vẫn còn nhiều giờ treo trong nước.

Rồi tới chuyện cái hang là một môi trường overhead.

Trong lặn biển hở, mọi sự cố đều còn một lối thoát cuối cùng là đi lên, vì mặt nước luôn ở trên đầu.

Trong hang, trên đầu là đá.

Lối thoát duy nhất là lối vào — một điểm cụ thể, ở một hướng cụ thể, mà người ta phải tìm ra được.

Đặc tính đó biến mọi trục trặc nhỏ thành trục trặc chết người, bởi cách xử lý bản năng nhất không còn tồn tại.

Đáy hai buồng phủ cát bùn mịn như bột.

Lặn hang có riêng những kiểu đạp chân — frog kick, helicopter turn — sinh ra chỉ để không chạm vào lớp bùn ấy.

Một cú đạp sai kỹ thuật khuấy bùn lên, và tầm nhìn từ vài mét rơi xuống bằng không trong vài giây.

Đèn pin lúc đó vô dụng, vì ánh sáng dội ngược vào mắt như đèn pha chiếu vào sương mù.

Hai đặc tính khiến hiện tượng này nguy hiểm.

Nó không tự lắng nhanh: trong không gian kín không có dòng chảy, đám bùn có thể lơ lửng hàng giờ.

Và nó cộng dồn theo số người.

Năm người không ai được đào tạo kỹ thuật lặn hang, bơi nối nhau qua một đường hầm rộng ba mét, thì người đi đầu còn thấy đường, người đi sau bơi vào chính đám bùn người trước khuấy lên.

Quan trọng hơn: cả nhóm cùng làm hỏng lối về của chính mình, ở phía sau lưng, nơi họ không nhìn thấy.

Đây là chỗ quy tắc nền tảng của lặn hang phát huy tác dụng, và cũng là chỗ nhóm này thiếu.

Quy tắc đó là luôn duy trì một dây dẫn liên tục về tới mặt nước hở.

Lý do rất giản dị: khi tầm nhìn mất, mắt trở thành vô dụng, và dây dẫn là thứ duy nhất còn hoạt động — người ta nắm dây rồi lần ra trong bóng tối tuyệt đối.

Không có dây, một hệ hang nhiều nhánh trở thành mê cung, và người trong đó có mười phút để giải nó.

Nhóm này không mang dây dẫn.

Ở sáu mươi mét với một bình khí, họ cũng không có thời gian để rải dây kể cả khi có mang theo, vì rải dây tốn thời gian mà thời gian là thứ họ ít nhất.

Còn lại là câu hỏi khó nhất: vì sao cả năm người cùng đi sai một hướng.

Ở đây có một mảnh giải thích, và nó đến từ chính những người đã lặn xuống tận nơi.

Theo Laura Marroni, giữa đường hầm nối và buồng thứ hai có một cồn cát.

Lúc đi vào, cồn cát đó nằm sau lưng và không gây trở ngại gì.

Nhưng khi quay ra, nhìn từ phía buồng thứ hai, cồn cát cộng với các khối đá rủ xuống tạo thành một cấu trúc trông giống một bức tường liền.

Bức tường ấy che khuất đúng cái lối họ vừa đi vào.

Và ngay bên cạnh nó, miệng nhánh hầm cụt trông rõ ràng và mời gọi hơn lối ra thật.

Theo DAN, các thi thể đều được tìm thấy bên trong nhánh đó, như thể họ đã nhầm nó là lối đúng.

Đội Phần Lan tìm ra họ bằng cách lần theo vệt chân vịt trên nền cát dẫn vào nhánh sai.

Cần nói rõ đây là giả thuyết của đội cứu hộ, không phải sự thật đã xác lập.

Kết luận chính thức của DAN Europe giữ ở mức tối giản: có thể suy đoán rằng các thợ lặn đã không tìm được đường quay ra, nhiều khả năng do mất phương hướng trong hệ thống hang.

Nếu giả thuyết cồn cát đúng, nó đảo lại cách hiểu thông thường về vụ này.

Họ không chết vì lao vào chỗ chưa biết.

Họ chết trong lúc đang quay đầu về đúng hướng.

Chi tiết Benedetti cho thấy vì sao ngay cả một bình dự phòng cũng không đủ.

Ông là người duy nhất mang hai bình, và ông là người duy nhất ra được khỏi nhánh sai, về tới gần lối vào.

Bình khí thêm đã mua cho ông đúng chừng đó quãng đường.

Ông cạn khí ở nơi vẫn còn cách mặt nước năm mươi lăm tới sáu mươi mét thẳng đứng, mà phía trên vẫn là nhiều giờ giảm áp ông không còn khí để thực hiện.

Suy ra được một điều thẳng thắn: kể cả nếu mỗi người mang hai bình, kết cục nhiều khả năng vẫn vậy.

Nguyên nhân trực tiếp là lạc đường.

Nguyên nhân gốc là cấu hình trang bị không phù hợp với môi trường, và điều đó đã đúng ngay từ khoảnh khắc họ chạm mặt nước.

Khám nghiệm tử thi tại Bệnh viện Sant'Antonio Abate ở Gallarate ngày 25 và 26 tháng 5 xác nhận không ai có chấn thương.

Giả thuyết đáng tin nhất được nêu là hết khí, thiếu oxy, ngạt nước.

Đó là kết luận sơ bộ, còn chờ kết quả độc chất.

Về phần Mahudhee, cơ chế cũng nằm trong cùng một bộ vật lý.

Nitơ hoà tan vào máu và mô theo áp suất; trồi lên quá nhanh khiến nó thoát ra dạng bong bóng, gây bệnh giảm áp.

Một biến thể nặng và nhanh hơn là tắc mạch khí động mạch, khi bong bóng đi thẳng vào động mạch và có thể lên tới não trong vài phút.

Thợ lặn cứu hộ ở độ sâu này luôn ở giữa một thế lưỡng nan: quy trình đòi trồi lên chậm theo từng chặng dừng, nhiệm vụ đòi tốc độ, và thời gian đáy thì bị siết cực chặt.

Căng thẳng, gắng sức kéo vật nặng và nhiễm lạnh đều làm tăng rủi ro trên cùng một hồ sơ lặn.

Cộng thêm bối cảnh hạ tầng: Maldives gần như không có buồng giảm áp, thiếu thợ lặn kỹ thuật, thiếu thiết bị trục vớt trong hang.

Đó là lý do cuối cùng phải nhờ một đội bay từ Phần Lan sang, và cũng là lý do nước này sau đó bắt đầu soạn luật siết lặn kỹ thuật quá ba mươi mét.

Những điều nhiều người kể sai

"Vụ chết nhiều người nhất thế giới trong một lần lặn hang." Không nguồn nào xác minh được điều này. Thứ các nguồn xác nhận là: đây là tai nạn lặn chết nhiều người nhất từng ghi nhận ở Maldives. Nâng phạm vi lên thành thế giới là phóng đại, và trong mảng này thì phóng đại một cấp là hỏng cả bài.

"Có người thứ sáu rút lui vào phút chót và nhờ đó sống sót." Chi tiết này lan rộng qua các video kể chuyện. Tra ba vòng, kể cả tìm kiếm chuyên biệt bằng tiếng Ý trên Il Post, ANSA, Sky TG24 và Fanpage, không nguồn uy tín nào nhắc tới. Bài này không dùng nó.

"Họ bị dòng chảy hút vào hang." Không ghi nhận dòng chảy mạnh ở khu vực đó, và Sami Paakkarinen, trưởng đội cứu hộ Phần Lan, đã công khai bác bỏ giả thuyết này. Một số suy đoán khác từng lưu hành — ngộ độc CO2 do gắng sức, ngộ độc CO do khí bẩn — cũng chưa có nguồn nào xác nhận, và tạp chí chuyên ngành DIVE Magazine đã cảnh báo rằng đó chỉ là suy đoán.

"Đã có kết luận điều tra và đã rõ ai chịu trách nhiệm." Chưa. Viện Công tố Roma điều tra theo hướng ngộ sát nhiều người, nhưng là contro ignoti — chống người chưa xác định. Chưa có bị can nào. Tính tới cuối tháng 8 năm 2026, chưa có báo cáo điều tra chính thức nào từ phía Ý hay phía Maldives được công bố, và báo cáo khám nghiệm cuối cùng cũng chưa ra.

Về việc ai cho phép chuyến lặn. Đại học Genoa nói chuyến đi mang tư cách cá nhân, không nằm trong kế hoạch khảo sát của trường. Một nguồn khác ghi nhiệm vụ khoa học chỉ được duyệt cho Montefalcone cùng một trợ lý, và chỉ với hoạt động trên mặt nước hoặc nhiều nhất là lặn ống thở — không có phép lặn bình. Hai điều này không mâu thuẫn nhau, nhưng cần được nêu cả hai thay vì gộp thành một câu quy kết.

Kết

Câu hỏi mà ABC News gọi là lớn nhất và chưa có lời đáp không phải là họ chết thế nào.

Cơ chế thì đã khá rõ: hết khí ở một nơi không thể ngoi lên.

Câu hỏi chưa ai trả lời được là vì sao họ quyết định vào cái hang đó.

Nội dung camera GoPro thu được vẫn là tang vật điều tra và chưa công bố.

Không có nhân chứng sống.

Mọi mô tả về những gì diễn ra bên trong đều là dựng lại, và bài này không dựng lại.

Thứ có thể nói chắc là phần nằm ngoài hang.

Ba lần xuống, ba cấu hình trang bị khác nhau, ba kết cục khác nhau.

Năm người xuống với một bình khí mỗi người và không lên.

Một thượng sĩ hải quân xuống tìm họ với đúng cấu hình ấy và không lên.

Ba người xuống với rebreather, DPV và hệ thống dự phòng hoàn toàn, làm xong việc trong bốn ngày, rồi về nhà.

Nếu đọc vụ này như một câu chuyện về can đảm thì sẽ hiểu sai nó, vì cả ba nhóm đều không thiếu thứ đó.

Điều vụ này thật sự cho thấy là một quyết định sai ở sáu mươi mét không dừng lại ở người đưa ra nó.

Nó chờ sẵn ở đó, trong bóng tối, cho người kế tiếp bước vào cùng một cửa hang.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• Wikipedia EN — "2026 Dhekunu Kandu cave diving incident" — https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Dhekunu_Kandu_cave_diving_incident
• DAN Europe — thông cáo về chiến dịch trục vớt tại Maldives — https://www.daneurope.org/en/-/maldives
• Ynet — dẫn lời CEO DAN Europe Laura Marroni về giả thuyết "bức tường cát" — https://www.ynetnews.com/article/b1rhvqh1fg
• DIVE Magazine — điều tra ngộ sát, trục vớt hai người cuối — https://divemagazine.com/scuba-diving-news/culpable-homicide-investigation-launched-as-final-two-maldives-divers-recovered
• DIVE Magazine — cái chết của thợ lặn cứu hộ trong chiến dịch — https://divemagazine.com/scuba-diving-news/maldives-rescue-diver-dies-during-recovery-operation-for-missing-italian-divers
• Maldives Independent — gia đình phản bác tường thuật chính thức về cái chết của Thượng sĩ Mahudhee — https://maldivesindependent.com/society/they-knew-he-was-dead-family-disputes-official-account-of-sgt-mahudhees-death-713c
• CNN — kích thước hang, cái chết của thợ lặn quân đội — https://www.cnn.com/2026/05/17/asia/maldives-diving-italians-die-cave-hnk-intl
• Il Post — giấy phép lặn, giới hạn 30 m, tuyên bố của Đại học Genoa — https://www.ilpost.it/2026/05/17/incidente-sub-maldive-immersione-dubbi-ricerche/