Bốn mươi mét cuối cùng và một chiếc hộp vệ tinh

Người ta nói anh chỉ đi được bốn mươi mét.

Bốn mươi mét, với hai chân đã hỏng, ngược lên một sườn tuyết ở độ cao năm nghìn ba trăm mét.

Đó là toàn bộ quãng đường anh còn tự đi được về phía sự sống.

Chi tiết ấy cần nói rõ ngay từ đầu: nó chỉ có trong một số tường thuật về vụ việc, không có trong tài liệu phân tích bản án.

Nhưng có một chi tiết khác thì chắc chắn, vì chính toà đã ghi vào phán quyết.

Trong lúc anh nằm lại trên dốc, hai người đồng đội đã hứa xuống gọi cứu hộ đang ngủ trong một căn nhà.

Và trong căn nhà đó có một chiếc hộp liên lạc vệ tinh.

Bối cảnh

Ngọn núi trong câu chuyện này tên là 勒多曼因峰, Hán Việt đọc là Lặc Đa Mạn Nhân, phiên âm Lèduōmànyīn.

Nó cao 6.112 mét.

Cần nói ngay một điều mà rất nhiều bản kể trên mạng làm sai: đây không phải đỉnh Cống Ca.

Đỉnh Cống Ca cao 7.556 mét, là đỉnh cao nhất Tứ Xuyên, thứ mà dân leo núi Trung Quốc gọi là vua của những ngọn núi đất Thục.

Lặc Đa Mạn Nhân là một vệ phong của khối núi ấy — một đỉnh phụ đứng chầu quanh đỉnh chính.

Nó nằm ở chỗ giao nhau của hai thung lũng, Nhật Ô Thả câu và Ma Tây câu, thuộc thành phố Khang Định, châu tự trị Tạng Cam Tư, tỉnh Tứ Xuyên.

Ở đây có một cái tên nữa hay bị hiểu nhầm.

"Nhật Ô Thả" là tên con suối và tên các trại dọc đường tiếp cận, không phải tên một ngọn núi nào cả.

Người đi tuyến này ngủ đêm ở trại Lưỡng Xoa Hà, rồi trại Thượng Nhật Ô Thả, rồi mới lên tới vùng hồ băng dưới chân núi.

Sáu nghìn một trăm mét không phải con số gây choáng với người ngoài nghề.

Nhưng Lặc Đa Mạn Nhân là một đỉnh tuyết kỹ thuật, không phải một chuyến trekking.

Bắc bích của nó, theo mô tả của Hiệp hội Thám hiểm Trung Quốc, là một mặt hình thang không đều, nứt băng dày đặc, phần lớn dốc trên sáu mươi độ, có đoạn gần như thẳng đứng.

Tuyến thương mại đi sườn tây bắc, xuất phát từ khu hồ băng, qua các trại cao trên năm nghìn mét, và phần trên là dốc tuyết dựng.

Đây là ngọn núi mà các câu lạc bộ leo núi đại học coi là mục tiêu huấn luyện nghiêm túc — có đội, có kế hoạch, có báo cáo nộp lại sau chuyến đi.

Ba người trong câu chuyện này thì không có gì trong số đó.

Họ quen nhau qua mạng.

Một người họ Hạ đăng bài rủ bạn leo; một người họ Trần và một người họ Ân ghép vào.

Đoàn đi theo chế độ AA — ai lo phần nấy, chi phí chia đều, và một thoả thuận ngầm mà giới đi rừng Trung Quốc hay nói gọn thành bốn chữ: sinh tử tự chịu.

Họ không đăng ký, không báo cáo với cơ quan quản lý.

Trong hồ sơ về sau, hành vi đó có một cái tên riêng: leo trộm.

Ở đây cũng cần nói rõ điều bài viết này sẽ không làm.

Nguồn Trung Quốc chỉ công bố họ của ba người, kèm chữ "mỗ" — cách gọi ẩn danh trong văn bản pháp lý.

Không có tên đầy đủ của ai cả, và bài này sẽ không đặt thêm.

Tuổi của cả ba, nghề nghiệp của người bị nạn, kinh nghiệm leo núi của hai người kia — không nguồn độc lập nào xác nhận, nên cũng sẽ không xuất hiện.

Chuyện xảy ra

Ba người gặp nhau ở Khang Định vào những ngày cuối tháng 5 năm 2023, rồi đi bộ vào núi.

Họ ngủ đêm ở Lưỡng Xoa Hà, rồi Thượng Nhật Ô Thả, rồi dựng trại trên độ cao hơn năm nghìn mét dưới khu dốc tuyết.

Ngày 3 tháng 6, họ rời trại cao, đi theo sống núi để lên đỉnh.

Khoảng giữa trưa, cả ba tới gần một vách băng lớn.

Ở đó người họ Hạ dừng lại.

Anh ta không đi tiếp, ngồi lại chờ.

Hai người còn lại, họ Trần và họ Ân, leo tiếp một quãng, rồi quyết định quay xuống.

Đoạn xuống là chỗ vụ việc bắt đầu.

Trong vùng vách băng, cả hai trượt ngã, rơi vài chục mét.

Họ dừng lại ở khoảng năm nghìn ba trăm mét, vào quãng ba giờ chiều.

Người họ Trần chỉ xây xát.

Người họ Ân thì hai chân hỏng nặng, không đứng được, không đi được.

Đây là lúc phải nói về thứ mà cả ba đều không có.

Không ai trong đoàn mang điện thoại vệ tinh.

Ở độ cao đó, trong vùng thung lũng đó, điện thoại thường không có sóng — nghĩa là ba người vừa mất khả năng gọi ra ngoài đúng vào lúc cần gọi nhất.

Họ bàn nhau, và đi tới quyết định mà về sau toà án sẽ phải cân nhắc từng chữ.

Người bị thương nằm lại chờ.

Hai người kia xuống núi tìm chỗ có sóng để báo cứu hộ.

Về nguyên tắc, đó không phải một quyết định vô lý.

Cõng một người gãy hai chân xuống dốc tuyết dựng, với hai người không phải đội cứu hộ chuyên nghiệp, là việc gần như không làm được, và nhiều khả năng làm chết cả ba.

Đi xuống báo tin là phương án đúng trong sách vở.

Nhưng phương án ấy chỉ đúng nếu hai vế của nó cùng được thực hiện.

Vế thứ nhất là để lại cho người nằm lại mọi thứ giữ ấm mà đoàn còn có.

Vế thứ hai là xuống thật nhanh và báo tin ngay khi có thể.

Người họ Ân bị bỏ lại không lều, không túi ngủ.

Điểm này mọi nguồn đều khớp, và nó là mấu chốt của toàn bộ vụ việc.

Có một chi tiết nữa mà hai bản kể vênh nhau.

Theo tường thuật của tạp chí 户外探险, người họ Hạ thả một chiếc drone và nhìn thấy tình cảnh của hai người từ trên cao.

Theo lời cha của người bị nạn, thì người họ Trần xuống gặp người họ Hạ trước và kể lại, sau đó chiếc drone mới được thả lên để nhìn — và trong khung hình, người nằm trên dốc còn vẫy hai tay.

Hai bản khác nhau ở thứ tự.

Chúng giống nhau ở chỗ quan trọng nhất: có drone, và sau cú ngã, người bị nạn được nhìn thấy còn sống.

Nghĩa là hai người xuống núi hôm ấy biết chắc họ đang bỏ lại một người còn thở.

Đêm ấy

Khoảng mười giờ đêm, hai người xuống tới trại Thượng Nhật Ô Thả.

Ở đó có nhà của một người chăn gia súc họ Hoàng.

Họ vào nhà.

Trong nhà có một chiếc hộp liên lạc vệ tinh Bắc Đẩu — loại thiết bị gửi được tin nhắn ra ngoài ở nơi không có sóng di động, đúng thứ mà cả ba người đã không mang theo lên núi.

Hai người biết trong nhà có chiếc hộp đó.

Đây không phải suy đoán của người viết bài; đây là điều toà án ghi nhận trong phán quyết.

Nguyên văn phần lập luận của toà nói rằng hai người "biết rõ việc người chăn gia súc họ Hoàng có hộp vệ tinh liên lạc được với bên ngoài, nhưng cả hai đã không tích cực dùng cách đó để kịp thời phát tin cầu cứu ra ngoài".

Họ đi ngủ.

Trên núi, cách đó vài giờ đường dốc, người họ Ân nằm ở khoảng năm nghìn ba trăm mét.

Không lều.

Không túi ngủ.

Hai chân không dùng được.

Theo một số tường thuật, trước khi dừng hẳn anh đã bò được chừng bốn mươi mét ngược về hướng tuyến chính, rồi nấp vào một khe đá tránh gió.

Nhiệt độ đêm hôm đó là bao nhiêu, không nguồn nào cho con số, nên bài này không đưa ra con số nào.

Chỉ có thể nói điều chắc chắn: đầu tháng 6, ở trên năm nghìn ba trăm mét, ban đêm nhiệt độ xuống dưới không.

Pháp y về sau kết luận anh chết vì hạ thân nhiệt.

Các vết thương do cú ngã không phải nguyên nhân chính.

Và thời điểm chết được đặt vào đêm mùng 3 tháng 6.

Tức là đúng khoảng thời gian hai người đồng đội đang ngủ trong căn nhà có chiếc hộp vệ tinh.

Buổi sáng hôm sau không tốt hơn đêm.

Trời ở vùng đó sáng từ khoảng năm giờ.

Hai người dậy lúc chín giờ.

Trên đường xuống, ở khu trại Lưỡng Xoa Hà, họ gặp một người chăn gia súc khác, họ Bố.

Người này chủ động đề nghị tổ chức người lên núi cứu.

Đề nghị đó bị từ chối.

Người này đề nghị tiếp: để ông cưỡi ngựa chạy xuống báo tin.

Đề nghị đó cũng bị từ chối.

Việc duy nhất hai người thuê ông làm là dắt một con ngựa chở hành lý xuống, và theo hồ sơ vụ việc, họ còn mặc cả giá con ngựa ấy.

Đây cũng là điểm thứ hai mà toà án nêu đích danh trong phán quyết.

Trên đường, theo tường thuật của một số bản kể chưa kiểm chứng được, họ còn gặp một đoàn leo núi khác có mang điện thoại vệ tinh, và không hỏi.

Chi tiết cuối này chỉ có ở nguồn thứ cấp, nên xin ghi kèm đúng mức tin cậy của nó.

Chi tiết không cần kiểm chứng lại nữa, vì nằm trong hồ sơ pháp lý, là mốc giờ.

Mười ba giờ bốn mươi bốn phút, ngày 4 tháng 6.

Khi hai người về gần thảo nguyên và điện thoại bắt được sóng, người họ Hạ gọi báo cảnh sát.

Tính từ lúc người đồng đội của họ nằm xuống dốc tuyết, đã khoảng hai mươi hai giờ trôi qua.

Cứu hộ vào núi.

Ngày 5 tháng 6, đội cứu hộ gồm dân địa phương dùng drone tìm thấy anh.

Anh đã không còn dấu hiệu sinh tồn.

Phải thêm một ngày nữa lực lượng chuyên nghiệp mới tiếp cận được vị trí đó, và thi thể được đưa xuống bàn giao ở thảo nguyên phía dưới.

Vì sao không kịp

Hạ thân nhiệt không giết người bằng cách làm người ta lạnh.

Nó giết bằng cách vặn nhỏ dần cái lò sưởi bên trong.

Cơ thể sinh nhiệt bằng cách đốt đường và mỡ, mà đốt thì cần oxy.

Ở trên năm nghìn mét, mỗi hơi thở chỉ mang vào khoảng một nửa lượng oxy so với ngang mặt biển.

Nghĩa là đúng vào lúc trời lạnh nhất và cơ thể cần sinh nhiệt nhất, nhiên liệu cho việc sinh nhiệt lại bị cắt một nửa.

Thêm vào đó là chấn thương.

Một người gãy hai chân không đi được thì cũng không run được, không co duỗi được, không làm được cái việc cơ bản nhất mà cơ thể dùng để tự sưởi.

Người khoẻ nằm im trên tuyết cả đêm đã nguy hiểm; người không cử động được thì đường cong ấy dốc hơn nhiều.

Và điều quyết định nhất là thứ anh không có.

Túi ngủ và lều không phải để làm ấm — chúng để giữ lại phần nhiệt cơ thể đang mất.

Không có chúng, nhiệt thoát ra theo ba hướng cùng lúc: gió cuốn đi trên bề mặt, hơi thở mang đi, và mặt tuyết bên dưới hút xuống liên tục suốt đêm.

Mặt đất lạnh hút nhiệt nhanh hơn không khí nhiều lần, đó là lý do dân leo núi coi tấm đệm cách nhiệt quan trọng ngang túi ngủ.

Nằm trực tiếp trên tuyết ở độ cao đó, không có lớp cách nào, thì thời gian còn lại được tính bằng giờ chứ không phải bằng ngày.

Đó là chỗ mà mỗi giờ chậm trễ có giá riêng của nó.

Nếu tin cầu cứu được phát đi lúc mười giờ đêm mùng 3, từ chính căn nhà ấy, thì cứu hộ có cả đêm để chuẩn bị và có thể lên đường từ tờ mờ sáng.

Tin được phát lúc mười ba giờ bốn mươi bốn ngày hôm sau thì mọi thứ dịch đi gần một ngày.

Cần nói cho công bằng: kể cả có gọi ngay trong đêm, chưa chắc đã kịp.

Cứu hộ ban đêm trên dốc băng ở năm nghìn ba trăm mét là việc cực khó, và ngay cả khi tổ chức được, đội vẫn cần nhiều giờ để lên tới nơi.

Toà án cũng không kết luận rằng gọi sớm thì người đó chắc chắn sống.

Cái toà xét là chuyện khác: nghĩa vụ cứu giúp có được thực hiện hay không, chứ không phải kết quả có thay đổi hay không.

Giữa hai chuyện đó là toàn bộ vụ án.

Những điều nhiều người kể sai

Đây không phải tai nạn trên đỉnh Cống Ca.

Rất nhiều bản kể gộp vụ này vào "tai nạn Cống Ca" cho gọn.

Cống Ca chính cao 7.556 mét; nơi xảy ra vụ này là Lặc Đa Mạn Nhân 6.112 mét, một vệ phong của khối núi ấy.

Hai ngọn núi khác nhau về độ cao, về tuyến, và về loại người tìm tới.

"Nhật Ô Thả" không phải tên một ngọn núi.

Đó là tên con suối, tên thung lũng, và tên các trại dọc đường tiếp cận.

Người ta hay viết thành tên đỉnh vì nó xuất hiện dày đặc trong mọi bản tường thuật hành trình vùng này.

Đừng nhầm với vụ tháng 11 năm 2025 trên chính ngọn núi này.

Đây là chỗ nhầm phổ biến nhất, và cũng khó tránh nhất, vì phần lớn kết quả tìm kiếm về "trượt ngã ở Lặc Đa Mạn Nhân" hiện nay là vụ kia.

Tháng 11 năm 2025, hai người leo núi tên Chu Bằng và Khấu Kiều Kiều gặp nạn cũng trên ngọn này: cũng trượt khi đang xuống, cũng gãy chân, cũng bò hàng giờ trong tuyết.

Nhưng cả hai đều sống sót và tự thoát ra được, tới mức báo chí Trung Quốc gọi đó là bản Trung Quốc của Touching the Void.

Vụ năm 2023 thì ngược lại hoàn toàn: một người chết, hai người bị kiện ra toà.

Trên cùng ngọn núi này còn một vụ thứ ba nữa, một người được khiêng xuống suốt mười hai tiếng với chi phí sáu vạn tệ.

Ba vụ, ba kết cục khác nhau, rất dễ bị trộn thành một khi kể lại.

Chi tiết "bò bốn mươi mét" không có nguồn gốc rõ ràng.

Nó xuất hiện trong các bản kể lại trên video, dẫn theo "một số bài viết" không nêu tên.

Tài liệu phân tích bản án không nhắc tới nó.

Bài này giữ chi tiết ấy vì nó có mặt trong nhiều bản tường thuật, nhưng ghi rõ nó thuộc loại chưa truy được về nguồn gốc — khác hẳn về mức độ tin cậy so với mốc mười ba giờ bốn mươi bốn phút hay chuyện chiếc hộp Bắc Đẩu, vốn nằm trong hồ sơ pháp lý.

Con số bồi thường thì nên đọc kèm dấu hỏi.

Nhiều bản kể nói gia đình yêu cầu hai người chịu bốn mươi phần trăm trách nhiệm, toà xử hai mươi phần trăm, tương ứng khoảng mười chín vạn tệ.

Con số đó nhất quán giữa các bản tường thuật, nhưng bản án gốc thì chưa được công bố công khai để đối chiếu, và bài phân tích pháp lý đáng tin nhất về vụ này không nêu tỷ lệ lẫn số tiền.

Điều xác minh được là toà chỉ chấp nhận một phần yêu cầu của gia đình, và buộc hai người chịu một phần trách nhiệm.

Số cụ thể xin để nguyên là "theo các bản tường thuật".

Toà nói gì

Gia đình người chết khởi kiện.

Vụ án được Toà án nhân dân thành phố Khang Định xét xử.

Lập luận bào chữa chính của hai người còn sống là bốn chữ mà giới đi rừng vẫn nói với nhau trước mỗi chuyến: tự nguyện tham gia, tự chịu rủi ro.

Đây là một nguyên tắc có thật trong luật, và trong rất nhiều trường hợp nó đúng.

Người tự nguyện lao vào một hoạt động nguy hiểm thì không thể quay ra đòi người khác đền cho rủi ro vốn nằm sẵn trong hoạt động ấy.

Toà không bác bỏ nguyên tắc đó.

Toà bác bỏ cách hai người dùng nó.

Theo tinh thần bản án được thuật lại, nếu mọi hoạt động dã ngoại tự phát đều có thể lấy cớ "tự chịu rủi ro" để xoá sạch nghĩa vụ cứu giúp hợp lý và cần thiết giữa những người cùng đi, thì cái được bảo vệ không còn là quyền tự do mạo hiểm nữa, mà là sự thờ ơ với sinh mạng.

Toà chỉ ra hai việc cụ thể.

Việc thứ nhất là chiếc hộp Bắc Đẩu: hai người biết trong nhà có thiết bị liên lạc được ra ngoài, và đã không dùng nó để kịp thời phát tin cầu cứu.

Việc thứ hai là người chăn gia súc họ Bố: ông đề nghị tổ chức người lên cứu, rồi đề nghị cưỡi ngựa xuống báo tin, cả hai lần đều bị từ chối, trong khi con ngựa vẫn được thuê để chở hành lý.

Toà cũng nói rằng việc ba người leo núi mà không báo cáo, không đăng ký, là xem thường an toàn của chính mình và của người khác — nghĩa là phần lỗi không chỉ thuộc về hai người còn sống.

Và toà nói rằng thái độ tiêu cực trong việc cầu cứu không chỉ là bội tín với quan hệ tin cậy mà ba người đã trao cho nhau khi ghép đội, mà còn là thờ ơ với sinh mạng.

Phần này của bản án chưa đối chiếu được với văn bản gốc, nên chỉ ghi lại theo tinh thần được thuật lại.

Điều xác minh được là kết quả: toà buộc hai người chịu một phần trách nhiệm.

Trong hồ sơ, phán quyết ấy được diễn giải là một lời nhắn gửi ra ngoài phòng xử án — nhắc những người chơi ngoài trời nâng ý thức an toàn, bỏ hẳn thói leo núi chui, và quan tâm lẫn nhau trong suốt hành trình.

Câu cuối cùng ấy nghe hiển nhiên tới mức không đáng viết vào một bản án.

Nhưng nó đã được viết vào, và lý do là bốn mươi mét dốc tuyết cùng một chiếc hộp vệ tinh nằm im suốt đêm trong một căn nhà cách đó vài giờ đường.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• Hulusaas — Bàn về tai nạn núi Lặc Đa Mạn Nhân và bản án (谈勒多曼因山难和判决) — https://www.hulusaas.com/article?articleId=663eaba77e64df5b8ba9b4ac&resourceId=663ea9d92f558907a1677f53&resourceType=1
• Hiệp hội Thám hiểm Trung Quốc (CAA) — hồ sơ núi Lặc Đa Mạn Nhân, độ cao 6.112 m, bắc bích và lịch sử tuyến — https://caa1993.org.cn/content/20/2998.shtml
• Tencent News — vị trí ngọn núi: vệ phong Cống Ca, giao Nhật Ô Thả câu và Ma Tây câu, Khang Định — https://news.qq.com/rain/a/20251112A049N200
• Bilibili — "Trì hoãn cứu hộ khiến đồng đội tử nạn: tai nạn Lặc Đa Mạn Nhân 2023" — https://www.bilibili.com/video/BV15ZMP6bEYZ/
• Bilibili — "Ba người ghép đội tạm leo núi tuyết, một người trượt ngã bị kẹt, hai người kia bị toà buộc chịu trách nhiệm" — https://www.bilibili.com/video/BV1G9u46sEEh/
• Zhihu — trả lời của tạp chí 户外探险 OUTDOOR về vụ trượt ngã tại Lặc Đa Mạn Nhân — https://www.zhihu.com/question/1972020771279856836/answer/1989761087579657954
• Zhihu — "Bản Trung Quốc của Touching the Void: thực lục sinh tồn ở bắc bích Lặc Đa Mạn Nhân" (vụ tháng 11/2025, dùng để phân biệt) — https://zhuanlan.zhihu.com/p/1989760581989851982
• NetEase — "Cuộc cứu hộ sinh tử ở Lặc Đa Mạn Nhân: khiêng xuống núi 12 giờ, chi phí 6 vạn tệ" (vụ thứ ba, dùng để phân biệt) — https://www.163.com/dy/article/K7CUB7IO05561A61.html