Bình khí còn 4% và những vạch dao khắc trên vách hang

Trên vách đá có những vạch khắc bằng dao lặn, xếp thành từng cụm năm nét.

Người khắc chúng ngồi trong bóng tối tuyệt đối, không đèn, không đồng hồ, không một tia sáng nào để phân biệt ngày với đêm.

Mỗi khi thấy mình vừa qua một quãng dài, anh lại khắc thêm một nét.

Đó là toàn bộ hệ thống đo thời gian mà anh có, trong 110 giờ nằm dưới lòng một quả núi ở châu Tương Tây, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc.

Chuyện bắt đầu vào khoảng ba giờ sáng ngày 20 tháng 7 năm 2025.

Bối cảnh

Nơi xảy ra chuyện là vùng nước sông Mãnh Động Hà, thuộc thị trấn Phù Dung, huyện Vĩnh Thuận, châu tự trị Thổ Gia – Miêu Tương Tây.

Đây là vùng núi đá vôi.

Đá vôi thì bị nước ăn mòn qua hàng vạn năm, để lại bên trong lòng núi những đường hang ngoằn ngoèo, những vòm trần cao thấp, những nhánh cụt không dẫn đi đâu cả.

Ở khúc sông ấy, sonar đo được độ sâu khoảng 30 mét.

Nhưng con số đáng chú ý không phải độ sâu của sông.

Nó là một chi tiết mà hầu hết các bản kể lại về vụ này đều bỏ qua, dù đó chính là mấu chốt của toàn bộ câu chuyện.

Cái hang đó vốn là một hang khô.

Nó không phải hang ngập từ đầu.

Nó nằm trong lòng núi, có không khí, có nền đá, có trần cao — một cái hang bình thường như hàng nghìn cái hang khác trong vùng karst này.

Rồi mực nước hồ chứa gần đó dâng lên.

Nước tràn vào, bịt kín các lối, và nhốt lại bên trong những thể tích không khí ở các vòm trần cao.

Giống hệt khi úp ngược một cái cốc rỗng xuống chậu nước: nước không vào được hết, phần khí bên trong bị giam lại ở đáy cốc.

Người Trung Quốc gọi những khoang khí như vậy là "khí thất".

Hãy nhớ kỹ chi tiết này, vì lát nữa nó sẽ giải thích vì sao một người có thể thở được suốt năm ngày trong lòng núi.

Cửa hang nằm dưới mặt nước khoảng 9 mét.

Toàn bộ đường hang dài chừng 200 mét, theo tường thuật của gia đình và đội cứu hộ.

Hôm ấy nước đục.

Mưa lớn đã kéo dài nhiều ngày, cộng thêm hồ chứa dâng, khiến tầm nhìn dưới nước chỉ còn khoảng một mét.

Một mét nghĩa là gì?

Nghĩa là anh giơ tay ra trước mặt thì vẫn thấy bàn tay mình, nhưng chỉ cần duỗi thẳng thêm chút nữa là bàn tay biến mất trong màu nâu đục.

Nghĩa là không có cách nào nhìn thấy trần hang, nền hang, hay lối rẽ mình vừa đi qua.

Người xuống nước hôm ấy là một người đàn ông họ Vương.

Báo chí Trung Quốc chỉ gọi anh là "Vương tiên sinh", không công bố tên đầy đủ.

Về tuổi, các nguồn không thống nhất: chị gái anh nói với báo rằng em trai mình 39 tuổi, một số bản tin ghi "khoảng 40", còn báo tiếng Anh viết "ngoài 40".

Anh làm ăn buôn bán tại địa phương.

Lặn là sở thích của anh.

Chuyện xảy ra

Khoảng ba giờ sáng, anh Vương xuống nước cùng một người bạn.

Mục đích, theo chính lời anh kể lại sau này, là vớt cá.

Anh mang theo một bình khí duy nhất, một con dao lặn và một chiếc đèn pin.

Không có bình dự phòng.

Không có cuộn dây dẫn đường — thứ mà dân lặn hang chuyên nghiệp coi là sinh mạng thứ hai của họ, vì trong hang tối, sợi dây là cách duy nhất để biết lối ra nằm ở hướng nào.

Không có sơ đồ hang, bởi chẳng ai vẽ sơ đồ cho một cái hang mới ngập vài mùa nước.

Chỉ vài phút sau khi lặn, anh mất liên lạc với người bạn.

Nước đục, anh mất phương hướng.

Và ở độ sâu khoảng 9 mét, anh bơi vào một cái cửa mà anh không biết là cửa hang.

Đến đây thì mọi thứ đảo ngược.

Với người quen lặn sông, phản xạ khi hết hơi là trồi lên — mặt nước bao giờ cũng ở phía trên đầu.

Nhưng phía trên đầu anh lúc này là đá.

Anh cố tìm đường quay lại.

Mỗi lần rẽ nhầm trong hang ngập là một lần đi xa thêm khỏi lối ra, mà anh thì không có gì để đánh dấu chỗ mình đã đi qua.

Khí trong bình cạn dần.

Rồi anh trồi lên được một khoang có không khí — về sau đội cứu hộ xác định đó là khí thất thứ năm tính từ cửa hang vào, cách cửa hang khoảng 80 mét theo đường hang.

Ở trên bờ, người bạn đợi mãi không thấy anh nổi lên.

Gia đình báo công an ngay trong ngày.

Công an huyện và đội cứu hộ Thự Quang Tương Tây bắt đầu tìm kiếm, có dùng cả robot dưới nước.

Họ không tìm được.

Hang phức tạp, nước đục một mét, và không ai biết bên trong có bao nhiêu nhánh.

Ngày qua ngày, câu hỏi trên bờ dần đổi hình dạng.

Ban đầu người ta hỏi anh ở đâu.

Về sau, người ta bắt đầu làm một phép tính giản dị: một bình khí, ở độ sâu ấy, được bao lâu?

Đó là loại phép tính không cần ai đọc to lên.

Đến ngày thứ tư, công an Hồ Nam gửi công hàm phối hợp sang tỉnh Quảng Tây.

Khoảng 13 giờ 30 ngày 23 tháng 7, Đại đội Nghiệp vụ đường thủy và Cảnh vụ hàng không thuộc Chi đội Quản lý trị an, Công an thành phố Bách Sắc, Quảng Tây, nhận lệnh chi viện xuyên tỉnh.

Mười một người lên đường.

Chỉ huy là Lương Lương, cấp hàm cảnh trưởng cao cấp bậc bốn.

Trong đội có Hứa Thế Đức, Hoàng Tặng Dụ, Diêm Minh, Lưu Thành Chí.

Họ lái xe xuyên đêm hơn 800 cây số, mất khoảng 12 giờ, và có mặt tại hiện trường Vĩnh Thuận lúc 4 giờ sáng ngày 24 tháng 7.

Lúc ấy anh Vương đã ở dưới đó bốn ngày.

Bên trong

Trong khí thất thứ năm không có ánh sáng.

Không có sáng, không có tối, không có bình minh, không có hoàng hôn.

Không có tiếng người, không có tiếng xe, không có tiếng chim.

Không có thức ăn dự trữ, không có chăn, không có lửa.

Không có cách nào biết bên ngoài người ta đã tìm mình hay đã thôi tìm.

Khoang khí ấy rộng chừng 2 mét, dài chừng 10 mét, chỗ cao nhất trên 5 mét — nhưng không gian dùng được thì nhỏ hơn nhiều, vì vách đá lởm chởm.

Trên trần có nước nhỏ giọt.

Đó là nước thấm qua đá vôi, chảy men theo nhũ đá rồi rơi xuống.

Anh uống thứ nước ấy.

Uống rất dè: theo lời anh kể lại, mỗi lần chỉ nhấp một ngụm, khoảng hai lần một ngày.

Về chuyện ăn, các nguồn mâu thuẫn với nhau và đến giờ vẫn chưa khép lại.

Chị gái anh nói với báo rằng em trai mình đã ăn hai con cá sống cho đỡ đói, và các bản tin sớm cùng toàn bộ báo tiếng Anh đều chép theo hướng ấy.

Nhưng chính anh Vương, khi trả lời báo sau đó, nói rằng anh không có gì để ăn, chỉ uống nước cầm cự.

Hồ sơ này không chọn hộ bên nào.

Anh không nằm dưới nước.

Bên mép khí thất có một hốc đá nhỏ, và anh co người trong đó.

Anh mặc đồ lặn ướt — loại giữ ấm bằng một lớp nước mỏng được chính cơ thể hâm nóng, và hiệu quả của nó sụt rất mạnh khi người ta nằm im.

Nguồn ghi lại rằng anh ở trong trạng thái cảnh giác cao độ suốt thời gian đó.

Mọi tiếng động đều làm anh giật mình.

Anh khó ngủ.

Và anh khắc vạch.

Bằng con dao lặn mang theo, anh khía lên vách hang từng nét một, theo lối viết chữ 正 của người Trung Quốc — mỗi chữ đủ năm nét là năm lần đếm.

Đó là một hành vi rất cũ, rất người: khi mất hết mọi mốc bên ngoài, người ta tự dựng lấy một cái mốc.

Không phải để biết chính xác hôm nay là thứ mấy.

Mà để chứng minh với chính mình rằng thời gian vẫn đang chạy, và mình vẫn đang đếm được nó.

Cuộc lặn thứ hai

Chiều 24 tháng 7, đội Bách Sắc xuống nước lần thứ nhất.

Hai thợ lặn vào sâu khoảng 70 mét, kiểm tra bốn khí thất đầu tiên.

Không thấy gì.

Về sau, tạp chí lặn chuyên ngành DIVE Magazine ghi lại một chi tiết mà chỉ khi biết kết cục người ta mới thấy hết sức nặng của nó: trong lần lặn đầu ấy, đội cứu hộ đã bơi ngay bên dưới chỗ anh Vương đang ngồi, mà không hề hay biết.

Cách nhau vài mét đá và một mặt nước.

Họ quay ra.

Rồi họ xuống lần thứ hai, đi thêm khoảng 80 mét nữa.

Đèn của họ quét qua mặt nước trong khí thất thứ năm.

Bên trên, anh Vương nhìn thấy ánh sáng.

Bình khí của anh lúc này còn 4%.

Bốn phần trăm là con số đáng để dừng lại một nhịp.

Nó không đủ cho một cuộc bơi ra ngoài dài 80 mét trong hang tối.

Nó gần như không đủ cho bất cứ việc gì.

Nhưng nó vừa đủ cho một lần xuống nước ngắn.

Anh nhảy xuống, và vẫy đèn pin.

Đó là lần đánh cược cuối cùng của anh, theo đúng nghĩa đen: nếu hai người kia không nhìn thấy, anh sẽ không còn khí để làm lại lần nữa.

Họ nhìn thấy.

Nhưng tìm được người không có nghĩa là kéo người lên ngay.

Đội cứu hộ đưa vào cho anh một bình oxy nồng độ cao — khoảng 50% — để anh thở.

Rồi họ mất khoảng một giờ để bàn phương án.

Sau đó, đội hình năm người kèm anh bơi ra, di chuyển rất chậm, từng chút một, vừa vì tầm nhìn một mét và cấu trúc hang phức tạp, vừa vì một lý do y học mà chúng ta sẽ nói tới ở phần sau.

18 giờ 30 ngày 24 tháng 7 năm 2025, anh Vương nổi lên mặt nước.

Tổng cộng 110 giờ.

Anh tự đi lên bờ.

Và câu đầu tiên anh nói, sau 110 giờ trong bóng tối, là xin một điếu thuốc.

Hai bàn chân anh trắng bợt và nhăn nheo vì ngâm nước quá lâu.

Chân có vết bầm và trầy xước.

Người rất yếu.

Đến ngày 26 tháng 7 anh vẫn nằm viện truyền dịch.

Báo chí ghi rằng không có gì nghiêm trọng.

Vì sao sống được

Nếu chỉ nghe qua, chuyện một người thở được năm ngày trong một khoang đá kín nghe rất khó tin.

Nhưng nó có cơ sở vật lý rõ ràng, và cơ sở ấy nằm ở chỗ ít ai ngờ.

Thứ nhất: khí trong đó là không khí thật.

Hãy nhớ lại chi tiết ở đầu bài — cái hang vốn là hang khô.

Không khí bị nhốt lại trong các vòm trần khi nước dâng lên là không khí khí quyển bình thường, chứ không phải một thứ khí sinh ra tại chỗ do phản ứng nào đó trong đá.

Nghĩa là thành phần ban đầu của nó đúng bằng thành phần không khí ta đang thở.

Thứ hai, và đây là điểm phản trực giác: khối khí đó bị nén.

Khí thất nằm dưới mặt nước bên ngoài vài mét, nên áp suất bên trong cao hơn một atmosphere.

Ở độ sâu khoảng 9 đến 10 mét, áp suất xấp xỉ 2 atm.

Cùng một thể tích hình học, ở 2 atm sẽ chứa gần gấp đôi số phân tử khí so với trên mặt đất.

Nói cách khác, cái khoang rộng 2 mét dài 10 mét ấy chứa lượng oxy gần gấp đôi so với con số mà ta tính nhẩm theo thể tích.

Đó là yếu tố số một.

Thứ ba, và có lẽ là điều ít người biết nhất: trong một không gian khí kín, thứ giết người trước không phải là hết oxy.

Là CO2.

Khí thở ra giàu CO2 tích tụ nhanh hơn nhiều so với tốc độ oxy cạn đi.

Chỉ cần nồng độ CO2 trong không khí lên khoảng 1%, cơ thể đã bắt đầu có triệu chứng: pH máu tụt, đau đầu, thở gấp.

Cao hơn nữa thì sức cản mạch phổi tăng, cung lượng tim giảm, huyết động mất ổn định, người lú lẫn rồi bất tỉnh.

Trong khi đó ngưỡng nguy hiểm của oxy là dưới 16%, và oxy trong một khoang khí kín phải rất lâu mới tụt xuống mức ấy.

Vậy điều gì đã kéo CO2 ra khỏi không khí trong khí thất thứ năm?

Mặt nước ngay dưới chân anh.

CO2 tan trong nước tốt hơn oxy rất nhiều.

Mặt nước trong khoang khí, tiếp xúc liên tục với lớp không khí phía trên, hoạt động như một bể hấp thụ CO2 không ngừng nghỉ.

Đây chính là cơ chế đã được các nhà nghiên cứu nêu ra để giải thích vì sao đội bóng thiếu niên Tham Luang ở Thái Lan năm 2018 sống được chín ngày trong hang trước khi có người tìm thấy.

Không có mặt nước đó, CO2 hẳn đã hạ gục anh Vương trong vòng chưa tới hai ngày.

Và có bằng chứng gián tiếp cho thấy đến ngày thứ năm thì chất lượng không khí trong đó đang xấu đi nhanh: khi tới nơi, việc đầu tiên đội cứu hộ làm là thả oxy nồng độ cao vào để pha loãng nồng độ CO2 trước khi đưa anh ra.

Tức là họ đánh giá không khí trong khoang đã tới ngưỡng nguy hiểm.

Yếu tố thứ tư là nhiệt.

Nước trong hang karst mát quanh năm, và đồ lặn ướt gần như mất tác dụng khi người mặc nằm im.

Nếu anh ngâm mình dưới nước suốt năm ngày, hạ thân nhiệt gần như chắc chắn sẽ giết anh trước khi bất cứ đội cứu hộ nào tới nơi.

Anh không ngâm nước.

Anh leo lên hốc đá và co người lại.

Khi ra khỏi nước, tốc độ mất nhiệt của cơ thể giảm khoảng hai mươi đến hai mươi lăm lần; tư thế co người lại giảm tiếp diện tích bề mặt tỏa nhiệt.

Dấu vết còn lại của cuộc đánh đổi ấy là hai bàn chân: trắng bợt, nhăn nheo — chân vẫn ngập nước dai dẳng, dù phần thân trên thì không.

Yếu tố thứ năm là nước uống.

Không có nước, giới hạn sống của con người chỉ khoảng ba ngày.

Những giọt nước nhũ đá trên trần khoang khí là điều kiện bắt buộc để câu chuyện này kéo dài tới ngày thứ năm.

Còn thức ăn thì không phải yếu tố giới hạn.

Một người trưởng thành có nước uống có thể nhịn ăn nhiều ngày mà chưa nguy hiểm tính mạng.

Vì vậy chuyện anh có ăn hai con cá sống hay không thực ra không làm thay đổi tính hợp lý của câu chuyện.

Cuối cùng là chuyện giảm áp — lý do đội cứu hộ không thể kéo anh lên nhanh.

Ở năm ngày trong khối khí nén khoảng 2 atm nghĩa là các mô trong cơ thể anh đã bão hòa hoàn toàn nitơ ở áp suất đó.

Về mặt sinh lý, đó gần với một cuộc lặn bão hòa hơn là một lần lặn thường.

Nổi lên nhanh trong tình trạng ấy sẽ gây bệnh giảm áp.

Bình oxy nồng độ khoảng 50% mà họ đưa vào không phải để anh dễ thở hơn.

Nó làm tăng chênh áp riêng phần của nitơ giữa mô và khí thở, đẩy nitơ ra khỏi cơ thể nhanh hơn, rút ngắn thời gian giảm áp cần thiết.

Một giờ bàn phương án, và cuộc bơi ra chậm rãi từng chút một, đều nằm trong cùng một tính toán.

Họ không chỉ cứu anh sống.

Họ cứu anh về mà không mang bệnh.

Những điều nhiều người kể sai

Vụ này được kể lại rất nhiều, và mỗi lần kể lại thì số liệu lại lệch đi một chút. Dưới đây là những chỗ lệch phổ biến nhất.

• "Đội cứu hộ lặn sâu 130 mét." Con số 130 mét có xuất hiện trên báo tiếng Anh, nhưng chính tạp chí lặn chuyên ngành DIVE Magazine đã phản bác: đó gần như chắc chắn là cự ly ngang — quãng đường bơi vào trong hang tính từ cửa — chứ không phải độ sâu. Đây là lỗi kinh điển của mảng lặn hang. Lặn sâu 130 mét là một chuyện hoàn toàn khác, và nếu có thật thì vụ này đã thành kỷ lục thế giới chứ không còn là một cuộc cứu hộ địa phương. Bản thân cửa hang chỉ nằm dưới mặt nước khoảng 9 mét.

• Tuổi của anh Vương. Nhiều bản kể lại ghi con số 44 tuổi. Không có nguồn báo chí nào đưa ra con số đó. Chị gái anh nói với báo rằng em trai mình 39 tuổi; một số bản tin Trung Quốc ghi "khoảng 40"; báo tiếng Anh viết "ngoài 40". Cách an toàn là nói anh gần 40 tuổi, và nói rõ rằng nguồn chưa thống nhất.

• Chuyện ăn cá sống. Đây không hẳn là chuyện ai kể sai, mà là hai nguồn thật sự vênh nhau: chị gái anh nói anh đã ăn hai con cá sống, còn chính anh Vương nói anh không có gì ăn, chỉ uống nước. Lời đương sự thường có trọng lượng hơn, nhưng cũng có thể là né tránh. Cả hai đều được ghi lại ở đây, và bài này không chốt bên nào.

• Ngày mất tích và độ sâu cửa hang. Toàn bộ nguồn tiếng Trung ghi anh xuống nước rạng sáng 20 tháng 7; báo tiếng Anh ghi 19 tháng 7. Bài này dùng mốc 20 tháng 7 vì nó khớp với con số 110 giờ tính tới 18 giờ 30 ngày 24 tháng 7. Tương tự, đa số nguồn ghi cửa hang nằm ở độ sâu 8–9 mét, riêng một bài ghi 18–20 mét; ở đây dùng con số khoảng 9 mét vì nó đến trực tiếp từ tường thuật của đội cứu hộ.

• Những cái tên. Tên đầy đủ của nạn nhân chưa từng được công bố; báo Trung Quốc cố ý chỉ để lại họ Vương. Tên năm thành viên đội cứu hộ Bách Sắc thì bị chép sai chữ Hán trong rất nhiều bản kể lại trên mạng. Bài này dùng tên theo bản tin gốc.

Còn vài thứ đơn giản là không tra ra được, và tốt nhất là nói thẳng: toạ độ cửa hang, nhiệt độ nước trong hang, số đo nồng độ oxy và CO2 trong khí thất, chẩn đoán y tế chính xác sau khi anh được đưa lên. Ai kể ra những con số đó thì con số ấy đến từ chỗ khác, không phải từ báo.

Còn lại gì

Ba quyết định đã giữ anh Vương lại.

Anh leo lên khỏi mặt nước thay vì bám ở đó.

Anh uống dè từng ngụm nước nhũ đá thay vì uống cho đã cơn khát.

Và khi thấy ánh đèn quét qua, anh nhảy xuống với 4% khí còn lại trong bình thay vì ngồi chờ họ quay lại.

Nhưng cũng phải nói cho sòng phẳng: ba quyết định ấy chỉ có chỗ để phát huy tác dụng vì trước đó đã có một khoang khí nén ở đúng chỗ, một mặt nước hút CO2 ở ngay dưới chân, và một trần đá đủ ẩm để nhỏ nước xuống.

Không cái nào trong ba thứ đó là do anh chuẩn bị.

Chúng có ở đó vì một cái hang khô đã bị hồ chứa làm ngập.

Còn thứ anh thật sự chuẩn bị — một bình khí, một con dao, một cái đèn — thì đúng bằng thứ mà rất nhiều người vẫn mang theo khi xuống nước bắt cá ở những khúc sông như thế, sáng nay và sáng mai.

Trên vách khí thất thứ năm, những vạch dao ấy có lẽ vẫn còn.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• Quang Minh Nhật Báo (光明网) — https://m.gmw.cn/2025-07/27/content_1304094450.htm
• Quang Minh Nhật Báo, lời kể của anh Vương — https://m.gmw.cn/toutiao/2025-07/28/content_1304095009.htm
• Sohu — tường thuật đội cứu hộ Bách Sắc, mốc thời gian và danh tính — https://www.sohu.com/a/918099516_121347613
• Sohu — lời kể trực tiếp của anh Vương — https://www.sohu.com/a/918249600_115510
• Sohu — chi tiết khắc vạch đếm ngày, nước nhũ đá — https://m.sohu.com/a/918106721_121019331
• NetEase (163.com) — lời chị gái anh Vương — https://www.163.com/dy/article/K5DMD2CG053469LG.html
• South China Morning Post — https://www.scmp.com/news/people-culture/trending-china/article/3320126/lost-china-diver-survives-5-days-underwater-lives-cave-fish-until-rescued
• DIVE Magazine — https://divemagazine.com/scuba-diving-news/chinese-diver-survives-five-days-trapped-in-cave