Chết trong hang Quỷ: đoạn kết không ai kể đúng

Người ta không kéo được ông ra.

Họ móc ông vào sợi dây dẫn, ngay tại chỗ ông nằm, sâu trong lòng hang ngập nước.

Rồi tất cả bơi ra ngoài, tay không.

Chuyện đưa ông lên khỏi mặt nước là việc của một đội khác, lập sau đó, với một cái tên gọi khác: đội trục vớt.

Đó là đoạn kết thật của một buổi sáng Chủ nhật ở Florida, ngày 3 tháng 4 năm 2016.

Nó không giống đoạn kết đang được kể lại trên mạng — nơi người ta dựng ra cảnh kéo nạn nhân ra tới đáy sông, khiêng lên bờ, gọi cấp cứu, ép tim, rồi "cuối cùng không cứu được".

Cảnh đó không hề xảy ra.

Và cái sự thật lạnh lùng hơn kia lại là chỗ đáng đọc nhất của toàn bộ câu chuyện.

Bối cảnh

Hệ hang mang tên Devil's Cave System — cũng gọi là Devil's Spring System — nằm bên bờ nam sông Santa Fe, thuộc hạt Gilchrist, bang Florida, trong khu Ginnie Springs.

Nó có ba miệng nước: Devil's Eye, Devil's Ear, và Devil Spring mà dân địa phương quen gọi là Little Devil.

Nước ở đây giữ nhiệt độ khoảng 72°F, tức chừng 22°C, quanh năm không đổi.

Nước trong tới mức nhìn thấy đáy.

Đó là một trong những nơi lặn hang nổi tiếng nhất nước Mỹ, và cũng là một trong những nơi được đi lại nhiều nhất.

Nhưng chữ "nổi tiếng" ở đây không có nghĩa là dễ.

Hệ hang này chảy ra chứ không chảy vào, với lưu lượng mà chủ khu ghi là khoảng 80 triệu gallon mỗi ngày — một con số mà vài nguồn khác ghi chỉ bằng một nửa, nên chỉ nên hiểu là dòng chảy rất mạnh và thường trực.

Chiều dài đường hầm đã khảo sát của riêng Devil's Ear cộng Devil's Eye được nguồn trong ngành ghi khoảng 30.000 feet, tức chừng 9.100 mét, dù có tài liệu khác ghi con số thấp hơn, hơn 23.000 feet.

Hang vẫn đang được khảo sát tiếp, nên con số ấy thay đổi theo năm.

Cần tách bạch ngay ở đây một chuyện mà rất nhiều người kể sai.

Độ sâu và quãng đường xuyên hang là hai thứ hoàn toàn khác nhau.

Hệ Devil's không sâu lắm — tài liệu ghi khoảng 50 đến hơn 100 feet, tức chừng 15 đến hơn 30 mét.

Cái làm nên nguy hiểm ở đây không phải là chiều thẳng đứng.

Nó là chiều ngang.

Một người đi vào 900 mét theo đường hầm thì trên đầu họ suốt 900 mét ấy là đá, không phải mặt nước.

Ginnie Springs quy định rõ: chỉ thợ lặn có chứng chỉ cavern hoặc cave mới được phép xuống hệ Devil's.

Người xuống hang sáng hôm ấy là Michael J. Schulze, 61 tuổi, quê Greenville, bang Ohio.

Cần ghi rõ tên ông cho đúng, vì đây là chi tiết bị chép sai nhiều nhất: Schulze, không phải Schultz, càng không phải Sultz.

Ông sinh ngày 27 tháng 12 năm 1954.

Ông là kế toán viên công chứng và chuyên viên hoạch định tài chính, đã nghỉ hưu từ năm 2014.

Cáo phó của ông viết một câu ngắn: qua đời đột ngột ngày 3 tháng 4 năm 2016 tại Florida trong khi lặn.

Theo tường trình của cộng đồng lặn, ông có chứng chỉ Full Cave từ khoảng năm 1997 — tức gần hai mươi năm trước hôm đó.

Sau đó ông học thêm stage, thêm DPV, thêm TRIMIX.

Tháng 2 năm 2015, ông lấy chứng chỉ máy thở tuần hoàn kín.

Ông được ghi nhận đã lặn hang hơn 500 lần ở Mỹ và Mexico.

Hôm ấy ông dùng một chiếc CCR — closed circuit rebreather, máy thở tuần hoàn kín — hiệu Dive Rite, và một máy tính lặn Shearwater.

Máy thở tuần hoàn kín khác bình khí thông thường ở chỗ nó không nhả khí thở ra vào nước.

Nó lọc khí carbonic ra bằng một hộp hóa chất gọi là canister, bù thêm oxy, rồi cho người lặn hít lại chính lượng khí đó.

Ưu điểm là đi được rất xa với rất ít khí mang theo.

Nhược điểm là nếu hộp lọc hết tác dụng, người lặn sẽ hít lại chính khí carbonic của mình mà không hề biết.

Chi tiết này sẽ quan trọng ở phần sau.

Đi cùng ông là một thợ lặn hang giàu kinh nghiệm khác.

Danh tính người này không được công bố, và trong các tường trình cộng đồng, hai người chỉ được gọi là Diver A và Diver B — Diver A là người sống sót, Diver B là Michael Schulze.

Bài này giữ nguyên cách gọi đó cho người bạn lặn, vì không có nguồn nào cho phép làm khác.

Kế hoạch của hai người là một kế hoạch quen thuộc, kiểu đã làm nhiều lần.

Dùng scooter — dân lặn gọi là DPV, thiết bị đẩy người dưới nước — chạy vào tới mốc khoảng 2.150 feet, tức chừng 655 mét tính theo đường hầm.

Bỏ scooter lại ở đó, vì đoạn phía trong hẹp.

Bơi tiếp vào nhánh mang tên Sweet Surprise, tới điểm quay đầu ở khoảng 3.100 feet — chừng 945 mét — chỗ có tên Mainland Jump.

Rồi quay ra theo đúng đường cũ, lấy lại scooter, và về.

Chuyện xảy ra

Chuyến vào diễn ra bình thường.

Hai người tới được điểm quay đầu và bắt đầu đi ra.

Vấn đề bắt đầu ngay khi họ vừa rời khỏi nhánh Sweet Surprise.

Diver A để ý thấy bạn mình bơi lệch đường.

Cách ông dùng đèn cũng không bình thường.

Trong lặn hang, đèn không chỉ để nhìn — nó còn là ngôn ngữ.

Người ta ra hiệu cho nhau bằng cách quét chùm sáng theo những kiểu đã quy ước, và một người dùng đèn sai kiểu là một người đang có chuyện.

Về tới mốc 2.150 feet, chỗ bỏ scooter lại, Michael Schulze không tự móc nổi scooter của mình vào người.

Đó là một thao tác ông đã làm hàng trăm lần.

Ông cũng bắt đầu mất kiểm soát độ nổi — lúc chìm xuống, lúc trồi lên, không giữ được vị trí giữa dòng nước.

Vận động của ông rối loạn dần.

Hai người vẫn tiếp tục đi ra.

Được khoảng 100 đến 150 feet — chừng 30 đến 45 mét — thì ông ra hiệu rằng ông không lái nổi scooter nữa.

Đây là một chi tiết cần đọc kỹ, vì nó bác bỏ thẳng phiên bản đang lan truyền.

Ở thời điểm này, ông vẫn còn tỉnh.

Ông vẫn ra hiệu được.

Ông vẫn tự thở, và vẫn trôi theo được.

Không hề có chuyện ông bất tỉnh ở mốc gần 600 mét rồi bị kéo suốt 600 mét ra ngoài.

Từ đó trở đi, ông gần như không còn bơi nữa — chỉ trôi.

Diver A dìu ông đi, trong khi phải ôm thêm cả hai chiếc scooter.

Suốt quãng ấy, thân người trôi tự do liên tục va vào trần hang rồi lại chạm xuống đáy.

Mỗi lần chạm đáy là một lần lớp bùn mịn dưới đó bốc lên.

Tới mốc 1.000 feet — khoảng 305 mét tính từ cửa, chỗ có tên gọi Maple Leaf — ông tuột hẳn khỏi sợi dây dẫn vàng.

Ông rơi xuống một hố bên cạnh đường hầm chính.

Khu vực đó đục hoàn toàn.

Đúng vào lúc ấy, một nhóm khác đi ngang qua.

Đó là huấn luyện viên Ted McCoy cùng học viên DPV của ông.

Chi tiết này cũng bị kể sai thường xuyên: họ không đang dạy học ở đáy sông rồi chạy tới khi thấy có người nổi lên.

Họ gặp nạn nhân ở bên trong hang, tại đúng mốc Maple Leaf.

Việc họ có mặt ở đó, đúng lúc đó, là may mắn thuần túy — không nằm trong bất kỳ kế hoạch nào.

Nhóm McCoy dừng lại, kéo ông ra khỏi hố và đưa trở lại lên dây dẫn.

Rồi họ bắt đầu kéo ông ra ngoài.

Việc kéo ấy chỉ kéo dài một khoảng rất ngắn.

Bởi họ nhận ra ông đã tử vong.

Người ông lộn ngược.

Miệng không còn ngậm bộ ngậm thở.

Họ nhét lại bộ ngậm và purge — bơm khí cưỡng bức để đẩy nước ra — nhưng thao tác ấy chỉ có ý nghĩa với người còn tim đập.

Không có gì thay đổi.

Cuộc trục vớt

Đây là chỗ mà mọi phiên bản kể lại trên mạng đều bẻ sang một hướng khác, và cũng là chỗ sự thật gây nặng nhất.

Không ai đưa ông ra ngoài trong chuyến đó.

Họ móc ông vào sợi dây dẫn ngay tại chỗ.

Sau đó tất cả nổi lên.

Không có cảnh khiêng lên bờ.

Không có xe cứu thương ở mép nước.

Không có ai ép tim.

Không có câu "cuối cùng vẫn không cứu được", vì không hề có một cuộc cứu nào diễn ra trên cạn.

Một đội trục vớt được lập ra sau đó, và chính đội này mới là những người đưa thi thể ông ra khỏi hang.

Trục vớt trong hang ngập không giống mò một người dưới hồ.

Người đi tìm cũng phải xuống đúng độ sâu ấy, bơi vào đúng đoạn hầm trần kín ấy, mang đúng lượng khí giới hạn ấy trên lưng — chỉ khác là họ biết trước cái gì đang chờ mình ở cuối sợi dây.

Trong số những người có mặt trong quá trình trục vớt có Brent Booth, một thợ lặn hang kỳ cựu.

Vài ngày sau, ông viết một tường trình chi tiết đăng lên diễn đàn của giới lặn hang.

Toàn bộ những gì bài này kể lại ở trên đến từ tường trình ấy.

Có hai điều Booth ghi lại về thiết bị mà cần nhắc riêng.

Dữ liệu từ máy tính lặn Shearwater được tải về, và nó không cho thấy gì bất thường.

Hộp lọc canister của máy thở tuần hoàn kín không bị vào nước.

Nói cách khác: không có bằng chứng nào cho thấy thiết bị đã hỏng.

Sau đó, toàn bộ thiết bị bị cơ quan chấp pháp thu giữ để giám định thêm.

Kết quả giám định ấy chưa từng được công bố.

Vì sao không kịp

Câu hỏi mà bất kỳ ai đọc tới đây cũng sẽ hỏi: tại sao có tới ba người ở bên cạnh mà vẫn không đưa ông ra được?

Câu trả lời không nằm ở chỗ ai đó làm sai.

Nó nằm ở vật lý.

Trên biển, cứu một người bất tỉnh là kéo thẳng lên.

Mặt nước lúc nào cũng ở ngay trên đầu, cách vài chục mét là cùng.

Trong hang ngập, hướng "lên" không tồn tại.

Trên đầu là đá.

Lối ra duy nhất là đi ngang, hàng trăm tới hàng nghìn mét, theo đúng con đường đã vào, không có đường tắt.

Một người bất tỉnh dưới nước không phải là một vật nặng — nó tệ hơn thế.

Cơ thể mềm nhũn, phổi không còn được chủ động điều tiết, áo phao nổi và bộ đồ khô không ai chỉnh.

Nghĩa là lúc thì chìm xuống đè vào đáy khuấy bùn lên, lúc thì trồi lên dính vào trần.

Người cứu phải vừa bơi, vừa liên tục chỉnh lại tư thế cho người kia.

Tường trình của Booth ghi đúng chuyện đó: thân người va chạm nhiều lần với cả trần lẫn đáy hang.

Mỗi lần chạm đáy là một lần nước đục thêm.

Đục trong hang không phải là mờ đi.

Nó là trắng xóa, đèn rọi vào chỉ hắt ngược lại.

Khi ấy đường về duy nhất là mò tay tìm sợi dây dẫn — trong lúc hai tay đang bận giữ một người.

Rồi tới chuyện bộ ngậm thở.

Một người mất ý thức không giữ nổi nó trong miệng.

Ngoài trời, mất bộ ngậm chỉ là chuyện ngoi lên hít khí trời.

Trong hang, không có khí trời để ngoi lên.

Còn địa hình thì tự nó đã nói rồi: chính vì có những đoạn hẹp mà hai người phải bỏ scooter lại ở mốc 2.150 feet.

Đưa thêm một cơ thể mềm qua chỗ chỉ vừa một người là gần như không làm được.

Cộng thêm chuyện tiêu hao khí.

Gắng sức kéo thì nhịp thở tăng, tiêu khí tăng vọt.

Người đi cứu tự đẩy mình vào nguy cơ hết khí — mà ở đây Diver A còn phải ôm thêm hai chiếc scooter suốt quãng đường.

Và điều cuối cùng, quyết định nhất: dưới nước có trần đá thì không thể ép tim.

Không có cách nào hồi sức một người ngừng tim khi cả người cứu lẫn người được cứu đều đang ở dưới hàng chục mét đá.

Từ lúc tim ngừng đập tới lúc ra được cửa hang là hàng chục phút.

Khung thời gian cứu sống một ca ngừng tim được tính bằng vài phút.

Đó là lý do vì sao chính những người trong nghề, khi bàn về vụ này, đã nói thẳng rằng một biến cố y khoa như vậy trong lặn hang gần như là không thể sống sót.

Không phải vì thiếu người.

Không phải vì thiếu kỹ năng.

Mà vì giữa người ấy và không khí có hàng trăm mét đá, và tim thì không đợi.

Còn nguyên nhân khiến ông suy sụp thì tới nay vẫn có ba giả thuyết, và không giả thuyết nào được chốt bằng một văn bản công khai.

Giả thuyết thứ nhất là hypercapnia — ngộ độc khí carbonic.

Đây là hướng mà cộng đồng lặn nghiêng về ngay trong ngày xảy ra vụ việc, dựa trên chính chuỗi biểu hiện: lú lẫn, mất phối hợp, bơi vòng vòng.

Với máy thở tuần hoàn kín, nếu hộp lọc không còn hấp thụ hết khí carbonic, người lặn sẽ hít lại chính nó — và triệu chứng đầu tiên là rối loạn nhận thức, chứ không phải cảm giác ngạt.

Người đưa tin đầu tiên về vụ này cũng nói rõ rằng đó chỉ là suy đoán, rằng ông không biết người gặp nạn là ai, dùng máy gì, và hỏng ở đâu.

Giả thuyết thứ hai là đột quỵ.

Nó được nêu ra trong cùng cuộc thảo luận, với lập luận rằng đột quỵ cũng giải thích được y hệt bộ triệu chứng đó: trạng thái tâm thần suy sụp dần, sự lú lẫn hoàn toàn, và việc bơi vòng vòng không định hướng.

Giả thuyết thứ ba là nhồi máu cơ tim.

Đây là kết luận cuối cùng được cộng đồng ghi nhận — nhưng cần nói thẳng nó đến từ đâu.

Nó xuất hiện trong một bài đăng trên diễn đàn, dẫn lại "một nguồn khá đáng tin cậy", với chữ "apparently" — nghĩa là "có vẻ như" — nằm ngay trong câu.

Không ai trong số những người viết về vụ này từng đọc biên bản của cơ quan giám định pháp y hạt Gilchrist.

Bài này cũng không.

Ba giả thuyết ấy đều khớp với diễn biến lâm sàng đã quan sát được: mất dần vận động tinh, rồi mất phối hợp, rồi mất khả năng bơi, rồi hôn mê.

Đó chính là lý do không thể chọn bừa một cái.

Điều duy nhất có thể nói chắc là chiều ngược lại: không có bằng chứng nào cho thấy thiết bị hỏng.

Máy tính lặn bình thường, hộp lọc không vào nước.

Những điều nhiều người kể sai

• "Ông được kéo ra tới đáy sông, khiêng lên bờ, cấp cứu hồi sức nhưng không qua khỏi." Không có đoạn nào trong đó xảy ra. Ông tử vong bên trong hang, được móc vào sợi dây dẫn tại chỗ, những người còn lại nổi lên tay không, và một đội trục vớt được lập sau đó mới đưa thi thể ra. Đây là chi tiết bị bịa nặng nhất.

• "Ông bất tỉnh ở chỗ cách cửa gần 600 mét, rồi bạn ông kéo suốt 600 mét đó." Triệu chứng khởi phát quanh mốc 2.150 feet, tức chừng 655 mét — nhưng lúc ấy ông còn tỉnh, còn ra hiệu, còn tự trôi theo được. Ông chỉ mất hẳn khả năng bơi ở mốc 1.000 feet, khoảng 305 mét. Và việc kéo thật sự chỉ diễn ra trong một khoảng rất ngắn, ngay trước khi mọi người phát hiện ông đã tử vong.

• "Huấn luyện viên Ted McCoy đang dạy học viên ở đáy sông thì thấy hai người nổi lên nên chạy tới giúp." Ngược lại: McCoy và học viên DPV của ông gặp nạn nhân ở bên trong hang, tại mốc Maple Leaf, và chính họ tham gia đưa ông trở lại lên dây rồi kéo. Đảo vị trí này là đảo luôn ý nghĩa của tình tiết — nó biến một cuộc gặp tình cờ trong lòng hang thành một cuộc ứng cứu từ trên mặt nước.

• "Khám nghiệm cho thấy tắc động mạch vành gây nhồi máu cơ tim cấp." Không nguồn nào tra được nhắc tới động mạch vành. Chỉ có hai chữ "heart attack", qua nguồn cấp hai, kèm chữ "apparently". Tên nạn nhân cũng thường bị chép sai thành Schultz hoặc Sultz; tên đúng theo hai bản cáo phó độc lập là Michael J. Schulze.

Một chú thích về nguồn

Bài này cần nói thẳng một điều mà phần lớn các phiên bản kể lại vụ việc đều lờ đi.

Vụ này không được báo chí chính thống đưa tin.

Không có bản tin địa phương, không có thông cáo của cơ quan cứu hộ.

Không có báo cáo phân tích tai nạn công khai của NSS-CDS hay IUCRR cho riêng vụ 2016 này — tổ chức IUCRR đã ngừng công bố báo cáo theo tư vấn pháp lý, và muốn tiếp cận thì phải xin theo luật tự do thông tin.

Danh sách tai nạn hang ở Mỹ trên Wikipedia cũng không có mục nào cho vụ này.

Toàn bộ sức nặng của câu chuyện nằm ở hai chỗ.

Một là tường trình của Brent Booth, người có mặt trong quá trình trục vớt, đăng công khai vài ngày sau vụ việc.

Hai là hai bản cáo phó độc lập, xác nhận danh tính, tuổi, quê quán, nghề nghiệp và ngày mất của Michael J. Schulze.

Ngoài hai chỗ đó, mọi thứ đều là thảo luận và suy đoán của cộng đồng.

Cũng có một điểm vênh nhỏ về ngày: một kết quả tìm kiếm ghi mùng 1 tháng 4. Nhưng chủ đề trên diễn đàn được mở đúng ngày 3 tháng 4 với chữ "hôm nay", chủ đề bên diễn đàn lặn hang có tên ghi rõ 3-APR-2016, và cả hai bản cáo phó đều ghi ngày 3 tháng 4.

Có một trang web tiếng Anh chuyên đăng bài về tai nạn lặn hang cũng có bài về vụ này.

Bài đó chép lại y hệt cả lỗi sai tên lẫn các tình tiết sai của phiên bản đang lan truyền.

Rất có khả năng đó chính là nơi phiên bản sai kia sinh ra, hoặc cùng một chuỗi nội dung tái chế lẫn nhau.

Bài này không dùng nó làm nguồn.

Có những dữ kiện không tra ra được, và bài này không đoán: độ sâu chính xác tại nơi ông gục, cấu hình khí cụ thể của ông, tổng thời gian lặn, giờ xuống nước, và danh tính người bạn lặn.

Michael Schulze có gần hai mươi năm chứng chỉ lặn hang.

Hơn 500 chuyến xuống hang ở hai quốc gia.

Một chiếc máy thở đắt tiền hoạt động bình thường tới phút cuối.

Một kế hoạch quen thuộc đã chạy nhiều lần.

Một người bạn lặn ở ngay bên cạnh, và một huấn luyện viên tình cờ đi ngang cũng lao vào giúp.

Không thứ nào trong số đó cứu được ông.

Bởi thứ hỏng hôm ấy không nằm trong bình khí.

Và trong một hang ngập, giữa một người và bầu không khí là hàng trăm mét đá — quãng đường ấy dài hơn mọi kỹ năng cộng lại.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• ScubaBoard — bản tin đầu tiên, đăng đúng ngày 3/4/2016 — https://scubaboard.com/community/threads/ccr-diver-from-ohio-died-in-ginnie-springs-today.524993/
• ScubaBoard — tường trình nhân chứng Brent Booth (NSS 241, IANTD 38) tại hiện trường trục vớt — https://scubaboard.com/community/threads/ccr-diver-from-ohio-died-in-ginnie-springs-today.524993/page-11
• ScubaBoard — thảo luận giả thuyết đột quỵ và ghi nhận kết luận nhồi máu cơ tim qua nguồn cấp hai — https://scubaboard.com/community/threads/ccr-diver-from-ohio-died-in-ginnie-springs-today.524993/page-19
• Cáo phó Michael J. Schulze — Cincinnati Enquirer / Legacy.com — https://www.legacy.com/us/obituaries/cincinnati/name/michael-schulze-obituary?id=19589444
• Cáo phó thứ hai, độc lập — Dignity Memorial — https://www.dignitymemorial.com/obituaries/greenville-oh/michael-schulze-6879103
• Ginnie Springs Outdoors — trang chính thức về hệ Devil's Spring — https://ginniespringsoutdoors.com/dive/devils-spring-system/
• Hidden Rivers of Florida — thông số độ sâu và nhiệt độ hệ Devil's Cave — https://hiddenriversofflorida.com/devils-cave-system-eye-ear/
• Extreme Exposure — chiều dài đường hầm khảo sát, vị trí Mainland, các đoạn hẹp — https://extreme-exposure.com/ginnie-springs/
• Cave Diver's Forum — chủ đề gốc "Diver death at Ginnie 3-APR-2016" (cần đăng nhập) — http://www.cavediver.net/forum/showthread.php/30825-Diver-death-at-Ginnie-3-APR-2016
• NSS-CDS — báo cáo tai nạn Devil's Eye 2021, dùng đối chiếu mô tả hệ hang và cơ chế trục vớt — https://nsscds.org/wp-content/uploads/2023/01/Devils-Eye-2021.1.21.pdf