Quanh chiếc lều cam không có một dấu chân nào

Quanh chiếc lều màu cam ấy không có một dấu chân nào.

Không dấu chân đi ra. Không dấu chân đi vào. Không dấu ai đứng lại ở cửa lều gọi vọng vào một tiếng.

Tuyết ở đó phẳng lì như chưa từng có người.

Tám giờ mười lăm sáng ngày 4 tháng 5 năm 2024, ở bãi phẳng cao 4.600 mét dưới chân đèo Riwuqie, một người tên Trương Xuân Vinh đi tới chỗ chiếc lều đó.

Chiếc lều vẫn dựng nguyên. Một bên vách chất tuyết dày hàng chục phân, đè xuống làm vải võng vào trong.

Chuyện này không phải chuyện leo lên đỉnh núi. Đây là chuyện đi vòng quanh chân nó.

Tuyến vòng cung lớn Cống Ca là một đường mòn khép kín dài hơn bảy mươi cây số, lịch trình chuẩn sáu ngày. Người ta thường vào từ làng Lão Du Lâm hoặc đồng cỏ Cách Tây, cắm đêm ở Bãi Đá Đỏ, rồi Lưỡng Xoa Hà, rồi các trại Riwuqie, vượt một hoặc hai con đèo cao bốn ngàn rưởi tới gần năm ngàn mét, và ra ở phía Mộ Tây Câu.

Không ai trong câu chuyện này chạm tới đỉnh. Không ai định chạm tới đỉnh. Cái giết người trên tuyến này không phải độ dốc.

Là khoảng cách.

Giữa hai điểm có người trên vòng cung ấy là những thung lũng dài đi cả ngày không gặp ai. Sóng điện thoại đứt từng mảng. Xe không vào được. Ngựa thồ chỉ tới một số đoạn. Một người nằm xuống giữa quãng ấy thì không phải chuyện được cứu chậm — mà là chuyện có ai đi ngang qua hay không.

Và tháng 5 là cái bẫy.

Dưới Thành Đô, tháng 5 đã là mùa hè. Người ta xếp ba lô với đầu óc mùa hè. Trên bốn ngàn rưởi mét, tháng 5 vẫn là đuôi mùa đông, lại đúng lúc giao mùa — quãng thời tiết bất ổn nhất trong năm.

Ngày 28 tháng 4, sáu người xa lạ gặp nhau ở Thành Đô.

Họ ghép nhóm qua mạng. Trước hôm đó phần lớn chưa từng nhìn thấy mặt nhau. Không ai là hướng dẫn viên. Không ai được trả tiền để chịu trách nhiệm cho ai. Phần lớn ít kinh nghiệm.

Trong sáu người có anh Chu, ba mươi tuổi.

Anh từng là giáo viên tiếng Anh ở một trung tâm luyện thi. Tháng 1 năm 2024 anh bị cho thôi việc. Tới lúc lên đường, anh đã thất nghiệp bốn tháng.

Anh mới đi trekking được nửa năm.

Chuyến này là lần đầu anh đi kiểu vác nặng. Ba lô của anh nặng bốn mươi hai cân Trung Quốc — khoảng hai mươi mốt ki lô gam.

Hai mươi mốt ki lô là con số của người đi nhiều năm. Nó gồm lều, túi ngủ, đệm, bếp, bình gas, nước, và đồ ăn sáu ngày. Người mới thường vác nặng hơn người quen, vì chưa biết bỏ lại cái gì. Trên đường bằng, hai mươi mốt ki lô chỉ là mỏi vai. Ở bốn ngàn mét, mỗi ki lô là một khoản oxy phải trả thêm cho mỗi bước.

Bốn ngày liền vác chừng ấy, ở độ cao ấy, là bốn ngày rút cạn dự trữ của một cơ thể chưa từng làm việc đó bao giờ.

Ngày 29 tháng 4, nhóm xuất phát từ Cách Tây Hạ Thảo. Kế hoạch là cắm ở Lưỡng Xoa Hà. Nhưng đi được hai tiếng thì vài người bắt đầu sốc độ cao, nhóm phải dừng lại cắm ở Bãi Đá Đỏ.

Ngày 30 tháng 4, họ tới trại Thượng Riwuqie.

Ngày 1 tháng 5, họ qua sông băng Lặc Đa Mạn Nhân và lên tới bãi phẳng 4.600 mét nằm dưới đèo Riwuqie. Đèo Riwuqie khoảng bốn ngàn chín trăm mét, là chỗ khó nhất của cả vòng, và là chỗ trong lịch sử tuyến này xảy ra nhiều tai nạn nhất.

Chiều hôm ấy, khoảng một hai giờ, tuyết bắt đầu rơi.

Nó rơi ngắt quãng suốt buổi chiều, suốt đêm, tới tận năm giờ sáng hôm sau. Tuyết đọng ngang bắp chân, có chỗ hơn.

Anh Chu ở lại trại.

Ngày 2 và ngày 3 tháng 5, anh không đi tiếp, cũng không xuống.

Chuyện gì diễn ra trong hai ngày ấy thì không ai tường thuật lại được đầy đủ. Đa số nhóm cho rằng anh đã tự xuống núi rồi.

Nhóm sáu người vẫn còn đó, vẫn ở trên núi. Trong đầu phần lớn họ, anh Chu đã về.

Không ai đếm lại đầu người. Không ai chạy qua hỏi. Sáu người xa lạ ghép qua mạng thì không có cơ chế điểm danh, vì không ai ký gì với ai cả.

Sáng 4 tháng 5, lúc tám giờ mười lăm, Trương Xuân Vinh tới chỗ chiếc lều màu cam.

Anh Chu đã chết.

Đêm nào anh tắt thở thì không ai biết. Không ai ở trong lều với anh, và không ai nghe thấy gì. Mốc duy nhất được ghi lại là tám giờ mười lăm sáng hôm ấy.

Trong lều, nhân chứng nhìn thấy dịch trắng đã đóng băng, và dịch đỏ sẫm.

Ngày 5 tháng 5, bảy giờ sáng, nhóm báo cứu hộ.

Ngày 6 tháng 5, gia đình anh Chu được báo tin.

Ba tuần sau, trên cùng vòng cung ấy, ở một con đèo khác, có một người nữa đi vào.

Người này đi một mình.

Anh được gọi là Tiểu Nam, ba mươi sáu tuổi, quê Vô Tích, tỉnh Giang Tô. Trong giới đi rừng anh còn một biệt danh khác là Đại Sơn. Họ tên thật của anh không nguồn nào công bố.

Khoảng ngày 10 tháng 5, anh bay tới Thành Đô một mình.

Ngày 11 tháng 5, anh đặt chân tới cửa rừng.

Anh không đăng ký với ai cả.

Tuyến này đi qua nhiều khu chưa mở cửa, có đoạn theo quy định phải xin phép và báo cáo. Riêng vòng cung lớn thì tình trạng giấy tờ mập mờ — có tài liệu nói không có lệnh cấm và cũng chẳng có hệ thống giấy phép chính thức nào, chỉ khuyến nghị người đi tự đăng ký trước.

Điều chắc chắn duy nhất là: không có bản kế hoạch hành trình nào của Tiểu Nam nằm trong tay bất kỳ ai.

Không có tên anh trong sổ nào ở Khang Định. Không có ngày dự kiến ra. Không có ai dưới xuôi biết đêm nay anh định ngủ ở trại nào.

Trên chứng minh nhân dân của anh, ngày sinh là 13 tháng 5.

Anh vào núi trước sinh nhật mình hai ngày.

Sáng 12 tháng 5, khoảng tám giờ, anh gặp một nhóm phượt thủ đi ngược lại. Trong nhóm có một phụ nữ họ La.

Bà La về sau kể lại với báo chí. Bà nói với anh rằng tuyết ở đèo rất dày, tốt nhất là đừng vượt.

Không phải "quay về đi". Chỉ là: đừng vượt cái đèo đó.

Anh cảm ơn, rồi đi tiếp.

Hai bên đi hai hướng ngược nhau. Bà La xuống. Anh lên.

Cuộc trao đổi ấy dài vài phút, và đó là lần cuối cùng có người ngoài nói chuyện được với anh.

Ngày 13 tháng 5 — đúng ngày sinh nhật ghi trên giấy tờ của anh — anh được nhìn thấy lần cuối ở khu vực trại Lưỡng Xoa Hà.

Từ đó trở đi, không ai còn gặp anh nữa.

Ở dưới, ban đầu không có gì bất thường.

Người đi tuyến này thường mất sóng nhiều ngày. Im lặng không phải tín hiệu báo động — im lặng là chuyện bình thường của một chuyến đi sáu ngày trong vùng không người. Đó chính là chỗ nguy hiểm của việc đi một mình mà không để lại lịch trình: người nhà không có mốc nào để biết khi nào thì sự im lặng chuyển từ bình thường sang bất thường.

Ngày 19 tháng 5, gia đình báo mất tích.

Tính từ hôm anh được nhìn thấy lần cuối ở Lưỡng Xoa Hà, đã sáu ngày.

Tin tìm người lan trên mạng. Cảnh sát Vô Tích liên hệ cảnh sát Khang Định. Lực lượng tìm kiếm vào núi.

Họ tìm hai ngày, trong tuyết lớn.

Sáu giờ hai mươi lăm phút chiều ngày 21 tháng 5, người ta tìm thấy thi thể anh.

Không phải ở đèo Riwuqie.

Anh nằm gần đèo Bàn Bàn Sơn, ở độ cao trên bốn ngàn mét.

Đèo Bàn Bàn Sơn là đường vòng tránh.

Khi đèo chính Riwuqie đóng vì tuyết, đó là lối người ta nghĩ tới. Nó không cao bằng, nhưng địa hình phức tạp, và điểm chí tử là gần như không có vật mốc. Không mỏm đá nào đủ đặc trưng để nhớ. Không cọc tiêu. Không cái gì để đối chiếu.

Trời quang thì đó là một chỗ hoang vắng. Tuyết xuống thì nó thành một tờ giấy trắng.

Vì sao anh lại ở đó — không ai biết.

Cần nói rõ điều này: việc Tiểu Nam đổi lộ trình sang hướng Bàn Bàn Sơn là suy luận từ vị trí tìm thấy thi thể, chứ không phải điều ai chứng kiến. Trong giới đi rừng có người suy đoán rằng anh đã trên đường quay về, rồi tiếc, quay đầu thử con đường vòng khác. Đó là suy đoán. Không ai đi cùng anh. Không ai nhìn thấy anh rẽ.

Thứ duy nhất chắc chắn là chỗ người ta tìm thấy anh không nằm trên tuyến mà những người tìm kiếm ban đầu rà.

Thi thể được chuyển về nhà tang lễ. Cảnh sát hai tỉnh làm việc với nhau. Gia đình từ Vô Tích lên nhận.

Trong hồ sơ, ngày sinh của anh vẫn là 13 tháng 5.

Hai người, hai con đèo, cách nhau ba tuần, trên cùng một vòng tròn dài bảy mươi cây số.

Một người có nhóm. Một người không.

Cả hai đều nằm lại.

Và trong năm 2024 còn một vụ thứ ba: tháng 7 năm ấy, một phượt thủ hai mươi bốn tuổi, biệt danh Tùng Khách, mất tích khi trekking Cống Ca. Sau sáu mươi ngày với nhiều đợt tìm kiếm, vẫn không có kết quả.

Trước đó nữa, tuyến này đã có những cái tên khác. Năm 2008, một người đi một mình được tìm thấy đã chết bên con suối phía dưới đèo Riwuqie. Năm 2016, một phượt thủ cũng người Vô Tích chết ở độ cao 4.600 mét, nghi do thiếu oxy — người này từng dẫn đoàn nhiều lần và đã vào Tây Tạng bảy lần. Kinh nghiệm không miễn trừ cho ai cả.

Không có con số thống kê chính thức nào về tổng số người đã chết trên vòng cung lớn Cống Ca. Các vụ nằm rời rạc trong tin báo từng năm, không ai gom lại thành một bảng.

Cái có bảng là con số toàn quốc. Theo Hiệp hội Thám hiểm Trung Quốc, riêng năm 2023 cả nước ghi nhận 425 vụ tai nạn dã ngoại, liên quan 1.350 người: 320 người bị thương, 156 người chết, 26 người mất tích.

Bốn trăm hai mươi lăm vụ trong một năm. Anh Chu và Tiểu Nam thuộc về thống kê của năm sau đó.

Trong thống kê, họ là hai dòng.

Ngoài thống kê, một người là giáo viên tiếng Anh mất việc từ tháng Giêng, lần đầu vác nặng, đi cùng năm người mà tới hôm lên đường vẫn chưa thuộc mặt. Người kia bay tới Thành Đô một mình, vào núi hai ngày trước sinh nhật ba mươi sáu tuổi của mình, và không để lại lịch trình cho ai.

Con đường vẫn ở đó. Mỗi mùa xuân lại có người đi vào.

VÌ SAO LẠI THÀNH RA NHƯ VẬY

Phù phổi cấp độ cao — thứ nhiều khả năng đã giết anh Chu. Khi cơ thể lên cao quá nhanh, mạch máu trong phổi co lại không đều nhau. Áp lực dồn vào những chỗ chưa co, và dịch bắt đầu rỉ từ mạch máu vào các túi khí. Người bệnh dần chết đuối trong chính dịch của mình, dù đang nằm khô ráo trong lều. Dấu hiệu điển hình là ho ra bọt trắng hồng, hoặc dịch lẫn máu — khớp với thứ nhân chứng nhìn thấy đóng băng trong lều sáng 4 tháng 5.

Điều tàn nhẫn của căn bệnh này là cách chữa duy nhất thật sự hiệu quả là xuống thấp — không viên thuốc nào thay được việc tụt độ cao. Một người bị phù phổi cấp nằm ở 4.600 mét mà không ai kéo xuống thì gần như chắc chắn chết. Và bệnh thường trở nặng về đêm, đúng lúc mọi người đã chui vào lều riêng.

Cần nói rõ một chỗ hay bị kể sai: nghi vấn chính trong vụ anh Chu là phù phổi cấp độ cao, không phải "sốc độ cao cộng hạ thân nhiệt" như nhiều bản kể lan truyền. Lạnh có thể kèm theo, nhưng không đứng đầu.

Cái lạnh trên cao cũng khác cái lạnh dưới xuôi. Ở 4.600 mét, oxy trong mỗi hơi thở chỉ còn khoảng một nửa so với mặt biển, mà cơ thể sinh nhiệt bằng cách đốt đường và mỡ — đốt thì cần oxy. Thiếu oxy nghĩa là cái lò sưởi trong người bị vặn nhỏ đúng vào lúc trời lạnh nhất. Và hạ thân nhiệt làm hỏng khả năng phán đoán từ rất sớm, trước cả khi người ta mất ý thức.

Thêm một lỗi kỹ thuật ít người ngoài nghề biết: tấm đệm cách nhiệt của nạn nhân chỉ có chỉ số R khoảng 2, trong khi ngủ trên tuyết cần R từ 4 đến 5. Nằm trên tuyết với R2 thì mặt đất hút nhiệt ra khỏi người suốt đêm, túi ngủ dày bao nhiêu cũng vô ích. Người ta mua túi ngủ đắt tiền rồi tiếc tiền tấm đệm.

Vì sao tuyết tháng 5 nguy hiểm hơn tuyết mùa đông. Tuyết mùa xuân là tuyết ướt và nặng. Nó ngấm vào giày, vào ống quần, vào găng, mà quần áo ướt dẫn nhiệt nhanh gấp khoảng hai mươi lăm lần không khí khô. Tuyết đọng ngang bắp chân làm tốc độ đi giảm còn một phần ba: đoạn đường tính sáu tiếng thành mười lăm tiếng, và trời tối trước khi tới được chỗ trú. Và tuyết xoá đường mòn. Ở nơi vốn đã ít vật mốc như Bàn Bàn Sơn, tuyết biến cả vùng thành một mặt phẳng trắng.

Vì sao đổi hướng khi đi một mình là chí mạng. Bản kế hoạch hành trình không cứu được ai trên núi, nhưng nó quyết định người ta sẽ tìm ở đâu. Tuyến chính có người qua lại; đường vòng có thể không một ai đi qua trong nhiều ngày.

Và quyết định đổi hướng thường được đưa ra đúng lúc người ta không đủ tỉnh táo để quyết. Không ai đổi lộ trình lúc đang khoẻ. Người ta đổi khi đường chính đã chặn, khi đã mệt, đã lạnh, đã tiếc công sức và tiền vé, và khi thiếu oxy đã bắt đầu bào mòn khả năng phán đoán. Cộng thêm một lớp nữa: đi một mình thì không có ai để phản đối mình. Bà La đã đóng vai người phản đối ấy một lần, sáng 12 tháng 5 — nhưng bà không đi cùng anh, nên bà chỉ nói được đúng một câu rồi hai người đi hai hướng.

Vụ anh Chu cho thấy mặt trái: anh có nhóm, và anh vẫn chết. Một nhóm không điểm danh, về mặt an toàn, không khác gì một đám người đi một mình cạnh nhau.

Những chỗ bài này cố ý để trống. Bốn con số đang được lan truyền mà không nguồn chính thống nào xác nhận, nên bài không dùng: nhiệt độ tại hiện trường; độ cao cụ thể của đèo Bàn Bàn Sơn (báo chỉ ghi "trên 4.000 mét"); khoảng cách từ trại Lưỡng Xoa Hà tới chỗ tìm thấy Tiểu Nam; và thời điểm anh Chu tắt thở. Nhiều bản kể ghi anh chết "đêm 3 tháng 5" — không ai biết điều đó.

Độ cao đèo Riwuqie cũng vênh giữa các nguồn: 4.900, 4.902, 4.920 mét. Bài này viết "khoảng bốn ngàn chín trăm mét" thay vì chọn một con số lẻ cho ra vẻ chắc chắn.

Nguồn

Bài viết tổng hợp từ các nguồn sau. Ảnh trong bài là ảnh minh hoạ do AI tạo, không phải ảnh hiện trường.

• https://www.163.com/dy/article/J2OBPNNJ051492T3.html — dẫn 红星新闻: Tiểu Nam, 36 tuổi, Vô Tích, ngày sinh trên CMND 13/5, tìm thấy 18h25 ngày 21/5 gần đèo Bàn Bàn Sơn.
• https://www.shobserver.cn/wx/detail.do?id=752364 — 上观新闻: lời bà La (罗女士), các mốc thời gian, phát ngôn của cảnh sát Khang Định.
• https://www.lifeweek.com.cn/h5/article/detail.do?artId=226706 — 三联生活周刊, phóng sự vụ anh Chu: nhóm 6 người ghép qua mạng, trại 4.600m, nghi phù phổi cấp độ cao, nghề nghiệp và hoàn cảnh nạn nhân.
• https://www.163.com/dy/article/J2OAE66Q05249LSJ.html — "生死日乌且", phân tích kỹ thuật: cao độ đèo, chỉ số R của đệm cách nhiệt, các vụ năm 2008 và 2016.
• https://www.163.com/dy/article/KMP4MKR10533RNN0.html — tường thuật lộ trình, đặc điểm thiếu vật mốc của đèo Bàn Bàn Sơn.
• https://caa1993.org.cn/content/86/2828.shtml — Hiệp hội Thám hiểm Trung Quốc: thống kê tai nạn dã ngoại năm 2023, khuyến nghị an toàn.
• https://news.qq.com/rain/a/20240910A06AMA00 — vụ phượt thủ 24 tuổi mất tích tháng 7/2024, tìm kiếm 60 ngày không kết quả.
• https://baike.baidu.com/item/贡嘎大环线/65677557 — thông số tuyến: hơn 70 km, lịch trình 6 ngày. Ghi chú: họ tên thật của cả hai nạn nhân không nguồn nào công bố. Bài này dùng đúng cách gọi của báo chí Trung Quốc — "Tiểu Nam" và "anh Chu" — và không đặt thêm tên.