Tôi Mất Việc, Ở Nhà Chăm Con Cho Vợ Đi Làm, Bị Cả Nhà Vợ Gọi Là 'Thằng Đàn Ông Ăn Bám' — Đến Ngày Vợ Tôi Gục Xuống

Chương 1: Người Đàn Ông Ở Nhà

Tôi mất việc vào một buổi chiều tháng Tư, cùng với ba mươi người khác trong công ty.

Họ gọi đó là "tái cơ cấu". Một cái email chung, một buổi họp mười lăm phút, một phong bì trợ cấp thôi việc, và thế là chấm dứt tám năm tôi gắn bó. Tôi ba mươi tám tuổi, là kỹ sư, từng nghĩ mình vững vàng. Chiều hôm đó tôi ôm cái thùng carton đựng mấy món đồ cá nhân bước ra khỏi tòa nhà, nắng chói chang mà tôi thấy lạnh sống lưng.

Tôi không dám về nhà ngay. Tôi ngồi ở một quán cà phê vỉa hè gần công ty gần hai tiếng, xoay xoay cái ly đã cạn, tập dượt trong đầu cách nói với vợ. Cuối cùng thì cũng phải về.

Vợ tôi, Thảo, làm kế toán trưởng cho một công ty lớn. Lương cô ấy cao hơn tôi, nhưng bấy lâu tôi vẫn là người kiếm phần lớn chi tiêu trong nhà. Nghe tin, Thảo im lặng một lúc, rồi cô ấy nắm tay tôi.

"Không sao anh. Người ta cắt giảm chứ đâu phải anh kém. Anh nghỉ ngơi ít bữa rồi tìm chỗ mới. Nhà mình còn em lo được."

Lúc đó tôi thương vợ tôi vô cùng. Tôi tự nhủ chỉ một hai tháng thôi, tôi sẽ tìm được việc.

Nhưng thị trường năm đó khó. Tôi rải hồ sơ khắp nơi. Chỗ thì chê tôi lớn tuổi, chỗ thì đòi lương thấp hơn tôi tưởng, chỗ thì phỏng vấn xong bặt vô âm tín. Một tháng. Hai tháng. Ba tháng. Tiền trợ cấp cạn dần. Cái cảm giác sáng nào cũng thức dậy mà không có chỗ để đi, nó gặm mòn một người đàn ông theo cách rất lạ.

Trong khi đó, hai đứa con tôi — thằng lớn học lớp Hai, con bé mới ba tuổi — cần người đưa đón, chăm nom. Trước giờ vợ chồng tôi thuê người giúp việc, nhưng giờ phải tính lại từng đồng. Một tối, sau khi hai đứa nhỏ ngủ, Thảo bàn với tôi.

"Anh à, hay là... trong lúc chưa có việc, anh ở nhà lo cho hai đứa nhỏ đi. Mình cho cô giúp việc nghỉ, đỡ được một khoản. Anh vừa trông con vừa tìm việc cũng được mà. Em đi làm, thu nhập em cũng đủ xoay xở."

Tôi im lặng. Đàn ông ai chẳng có cái sĩ diện. Nhưng nhìn vào thực tế, đó là phương án hợp lý nhất. Tôi gật đầu.

Và thế là tôi trở thành một người đàn ông ở nhà.

Những ngày đầu tôi vụng về đến buồn cười. Tôi nấu cơm khê, kho thịt mặn chát. Tôi tết tóc cho con bé mà nó khóc ré lên vì đau. Tôi đưa thằng lớn đi học trễ vì loay hoay tìm cái khăn quàng đỏ của nó. Nhưng rồi tôi học. Đàn ông làm gì cũng được, nếu chịu làm.

Dần dần tôi thành thạo. Tôi dậy từ năm rưỡi, nấu bữa sáng, chuẩn bị cặp sách cho thằng lớn, cho con bé ăn, đưa hai đứa đi học. Về nhà tôi dọn dẹp, giặt giũ, đi chợ, nấu cơm trưa cơm chiều. Chiều đón con, kèm thằng lớn học bài, tắm rửa cho hai đứa. Tối vợ về đã có cơm nóng canh sốt. Xen kẽ giữa những việc đó, tôi vẫn mở máy tính rải hồ sơ, tìm việc.

Nhà cửa dưới tay tôi sạch sẽ, ngăn nắp hơn cả hồi thuê người. Hai đứa nhỏ quấn bố. Thằng lớn tiến bộ hẳn vì tối nào cũng có bố kèm. Thảo nhiều lần nói cô ấy thấy nhẹ cả người, đi làm mà yên tâm vì mọi thứ ở nhà đã có tôi.

Tôi bắt đầu nghĩ, thôi thì trong lúc khó khăn, mỗi người một việc, vợ kiếm tiền, chồng giữ nhà, cũng chẳng có gì phải xấu hổ. Miễn là gia đình êm ấm.

Nhưng tôi quên mất một điều. Người trong nhà có thể hiểu nhau. Còn miệng lưỡi người ngoài thì không.

Người đầu tiên nói ra là mẹ vợ tôi.

Bà lên chơi, thấy tôi tạp dề đứng bếp, con bé bám chân, còn con gái bà thì đi làm chưa về. Bà nhìn tôi từ đầu tới chân, cái nhìn tôi không bao giờ quên.

"Trời đất, đàn ông đàn ang gì mà chui vô bếp, đeo tạp dề y như đàn bà," bà nói, giọng nửa đùa nửa thật. "Con Thảo nó số khổ, lấy phải ông chồng để vợ đi cày nuôi. Thời buổi này còn có thằng đàn ông núp váy vợ."

Tôi đứng chết trân, cái muôi còn trên tay. Con bé ngước lên nhìn tôi, rồi nhìn bà ngoại, không hiểu chuyện gì.

Tôi cười gượng, cố nói cho nhẹ: "Dạ, con chưa tìm được việc, con ở nhà phụ Thảo lo hai cháu ạ. Được cái tụi nhỏ có bố kèm cũng ngoan hơn."

Bà bĩu môi, ngồi phịch xuống ghế. "Phụ với chả phịu. Đàn ông là phải ra ngoài kiếm tiền. Ở nhà ôm con, có mà thành đồ bỏ đi. Tôi nói thiệt, cậu liệu mà kiếm việc, chứ cứ đà này người ta cười cho thối mũi, mà con Thảo nó cũng chán."

Tối đó, tôi không kể với Thảo. Tôi sợ cô ấy khó xử giữa mẹ và chồng. Tôi tự nuốt vào trong, như nuốt một viên thuốc đắng.

Tôi đâu ngờ, đó mới chỉ là viên đầu tiên trong rất nhiều viên đắng mà tôi sẽ phải nuốt trong những tháng sau đó.

Chương 2: Những Viên Thuốc Đắng

Lời của mẹ vợ chỉ là khởi đầu.

Nhà vợ tôi đông anh em. Mỗi lần giỗ chạp, tụ họp, tôi lại thành đề tài cho người ta bàn ra tán vào. Anh rể tôi làm ăn khấm khá, có lần vỗ vai tôi trước cả nhà, cười lớn: "Chú Dũng sướng nhé, ở nhà phe phẩy, vợ nuôi. Anh thèm cái số đó mà không được." Cả bàn cười rộ. Tôi cũng cười. Nhưng cái cười của tôi méo xệch.

Có bà dì thì thẳng thừng hơn: "Con Thảo dại. Đàn ông thất nghiệp lâu ngày là hỏng. Ở nhà quen rồi, sau này có việc cũng lười đi làm. Rồi nó ăn bám cả đời cho coi."

Họ nói ngay trước mặt tôi, như thể tôi không có ở đó, hoặc như thể tôi có ở đó cũng chẳng sao, vì tôi đâu còn là một người đàn ông đáng để họ giữ ý.

Tôi học cách im lặng. Tôi cắn răng. Tôi tự nhủ, mình biết mình làm gì là được, hơi đâu chấp miệng lưỡi thiên hạ. Mỗi sáng nhìn hai đứa con sạch sẽ tươm tất đến trường, mỗi tối nhìn mâm cơm nóng và căn nhà gọn gàng, tôi tự nhủ đó mới là giá trị thật, dù không ai nhìn thấy nó.

Nhưng con người ta, nghe một lời gièm pha thì bỏ ngoài tai được. Nghe trăm lời, ngàn lời, thì dù cứng đến đâu cũng có lúc lung lay. Và người lung lay không phải tôi, mà là Thảo.

Ban đầu cô ấy còn bênh tôi. "Chồng con lo cho gia đình theo cách khác, mẹ đừng nói vậy." Nhưng dần dần, những lời ra vào của mẹ, của họ hàng, của cả đồng nghiệp cô ấy ở công ty, ngấm vào cô ấy như nước ngấm vào tường.

Ở công ty, đồng nghiệp Thảo biết chuyện, cũng xì xào. "Chồng Thảo ở nhà nội trợ à? Đàn ông vậy chán nhỉ." "Thảo giỏi thật, một mình gánh cả nhà." Những lời tưởng khen mà như kim châm. Thảo đi làm về, mặt mày ngày càng nặng.

Rồi những cuộc cãi vã bắt đầu.

Một tối, con bé làm đổ ly sữa ra sàn nhà tôi vừa lau. Chuyện nhỏ xíu. Vậy mà Thảo về, thấy vệt sữa, cô ấy gắt: "Anh ở nhà cả ngày mà nhà cửa cũng không xong. Anh làm được cái gì?"

Câu đó đâm thẳng vào tôi. "Anh làm được cái gì" — cái câu mà mấy tháng nay người ta nói sau lưng tôi, giờ chính vợ tôi nói ra, ngay trước mặt.

Tôi đặt cái khăn lau xuống. "Em mệt thì em nói mệt. Đừng nói vậy với anh. Anh cả ngày quần quật, có phút nào ngơi đâu."

"Quần quật cái gì? Ở nhà chơi với con mà quần quật?" Thảo cao giọng. "Anh biết ngoài kia người ta nói gì về anh không? Về em không? Người ta bảo em nuôi báo cô một thằng đàn ông. Em nhục lắm anh biết không!"

Cái từ "nuôi báo cô" ấy, thốt ra từ miệng vợ tôi, làm tôi lặng người. Tôi nhìn cô ấy, người phụ nữ mà ngày tôi mất việc đã nắm tay tôi nói "nhà mình còn em lo được". Chỉ mấy tháng, những lời gièm pha đã biến cô ấy thành một người khác.

Tôi không cãi thêm. Tôi quay đi, bế con bé vào phòng tắm rửa cho nó. Trong lòng tôi có cái gì đó vừa nứt ra.

Đêm đó tôi nằm quay lưng với vợ, mắt mở trân trân nhìn lên trần nhà. Tôi nghĩ về những gì mình đã làm mấy tháng qua. Tôi có lười không? Không. Tôi có ăn bám không? Tôi đã thay thế cả một người giúp việc, đã kèm con học, đã giữ cho cái nhà này chạy đều mỗi ngày. Nhưng tất cả những việc đó, vì không quy ra được thành tiền, nên trong mắt mọi người, nó bằng không.

Sáng hôm sau, tôi vẫn dậy từ năm rưỡi nấu bữa sáng. Thảo đi làm, không nói với tôi câu nào. Tôi đưa con đi học, đi chợ, về nấu cơm, y như mọi ngày. Nhưng có gì đó trong tôi đã khác. Tôi bắt đầu thấy mình thừa thãi trong chính ngôi nhà mình.

Tôi quyết định phải tìm được việc bằng mọi giá, kể cả việc trái nghề, lương thấp. Tôi nhận sửa máy tính, lắp mạng cho hàng xóm quanh khu, ai kêu gì làm nấy, kiếm đồng ra đồng vào, để ít nhất tôi cũng có "thu nhập", để không ai gọi tôi là ăn bám nữa. Tôi giấu Thảo, làm lén vào những lúc con đi học.

Nhưng tôi vẫn không kịp chứng minh điều gì với cô ấy. Vì chỉ mấy tuần sau, một buổi trưa, tôi nhận được cuộc gọi từ công ty của Thảo.

"Anh là chồng chị Thảo phải không? Anh tới bệnh viện gấp. Chị Thảo vừa ngất xỉu ngay trong cuộc họp, chúng tôi đã đưa đi cấp cứu."

Chương 3: Ngày Vợ Tôi Gục Xuống

Tôi bỏ cả nồi cơm đang nấu, gửi vội con bé cho nhà hàng xóm, phóng xe tới bệnh viện.

Thảo nằm đó, mặt trắng bệch, tay cắm kim truyền. Bác sĩ nói cô ấy kiệt sức, tụt huyết áp, thiếu máu, cộng thêm dạ dày xuất huyết nhẹ vì stress kéo dài và ăn uống thất thường. "Chị nhà làm việc quá sức trong thời gian dài. Áp lực lớn quá. May đưa vào kịp," bác sĩ nói.

Tôi ngồi bên giường, nắm bàn tay lạnh ngắt của vợ, và tôi hiểu ra một điều mà mấy tháng nay tôi đã không nhìn thấy.

Trong lúc tôi mải chịu đựng những lời gièm pha về mình, tôi đã quên mất rằng vợ tôi cũng đang gánh một thứ áp lực khổng lồ. Cô ấy một mình gánh kinh tế cả nhà. Cô ấy chịu đủ thứ dèm pha kiểu "một mình nuôi chồng con". Cô ấy vừa phải giỏi ở công ty để giữ cái lương nuôi cả nhà, vừa phải nghe người ta xỉa xói về chồng mình. Cô ấy cáu gắt với tôi không phải vì cô ấy khinh tôi, mà vì cô ấy kiệt sức và không biết trút vào đâu.

Chúng tôi, hai vợ chồng, mỗi người ôm một nỗi khổ riêng, rồi quay ra làm tổn thương nhau, thay vì tựa vào nhau.

Thảo tỉnh lại vào chiều tối. Cô ấy mở mắt, thấy tôi, rồi thấy trần nhà bệnh viện, ngơ ngác một lúc mới nhớ ra chuyện gì.

"Hai đứa nhỏ..." Câu đầu tiên cô ấy hỏi là về con.

"Anh gửi tụi nó rồi. Em đừng lo. Em cứ nghỉ đi." Tôi vuốt tóc cô ấy.

Thảo nhìn tôi, mắt cô ấy ngân ngấn nước. "Anh Dũng... em xin lỗi anh."

"Suỵt. Em bệnh, đừng nói gì hết."

"Không, để em nói." Cô ấy nắm tay tôi, yếu ớt. "Mấy tháng nay em... em đối xử với anh tệ quá. Em nghe người ta nói ra nói vào, rồi em trút hết lên anh. Em gọi anh là... em không nên nói cái từ đó. Anh đâu có ăn bám. Anh làm quần quật cả ngày. Chỉ là em mờ mắt, em để lời người ngoài làm em quên mất anh là ai."

Tôi lắc đầu, cổ họng nghẹn lại. "Anh cũng sai. Anh chỉ lo giữ sĩ diện của mình, anh quên mất em cũng đang gồng gánh. Anh để em một mình chịu áp lực kinh tế mà không san sẻ được. Là anh chưa đủ tốt."

Hai vợ chồng nắm tay nhau trong căn phòng bệnh, lần đầu tiên sau mấy tháng thật sự nhìn thấy nhau.

Mấy ngày Thảo nằm viện, tôi mới thật sự làm "trụ cột" theo một cách khác. Tôi vừa chăm vợ trong viện, vừa lo hai đứa nhỏ ở nhà, vừa chạy qua chạy lại. Tôi dậy từ bốn giờ sáng nấu cháo mang vào cho vợ, rồi về đưa con đi học, trưa lại vào viện, chiều đón con. Mấy đêm tôi ngủ gục trên cái ghế xếp cạnh giường bệnh của vợ.

Chính trong mấy ngày đó, nhà vợ tôi mới nhìn thấy.

Mẹ vợ tôi vào thăm con gái, chứng kiến cảnh tôi một tay lo trong lo ngoài, thằng rể mà bà từng gọi là "núp váy vợ" giờ là chỗ dựa duy nhất khi con gái bà ngã bệnh. Bà ngồi lặng bên giường, nhìn tôi đút từng thìa cháo cho Thảo, nhìn tôi lau người cho con gái bà, nhìn tôi hớt hải chạy về lo cho hai đứa cháu.

Có một buổi trưa, khi tôi vừa từ trường đón con bé vào viện, con bé chạy tới ôm chân tôi kể huyên thuyên chuyện ở lớp, còn thằng lớn thì khoe với mẹ nó bài kiểm tra điểm mười "bố kèm con học đó mẹ", mẹ vợ tôi bỗng quay đi, lấy vạt áo chấm mắt.

"Dũng à," bà gọi tôi, giọng khác hẳn mọi khi. "Con... con để bác nói câu này."

Tôi ngừng tay, nhìn bà.

"Bác xin lỗi con," bà nói, và đó là điều tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ nghe từ bà. "Bấy lâu bác nói con nặng lời. Bác cứ nghĩ đàn ông là phải kiếm tiền mới ra đàn ông. Bác sai rồi. Nhìn con lo cho con Thảo, cho hai đứa nhỏ mấy bữa nay, bác mới hiểu. Cái nhà này, không có con, nó sập lâu rồi."

Chương 4: Trụ Cột Không Tên

Câu xin lỗi của mẹ vợ, tôi nhận, nhưng lòng tôi không có chút hả hê nào. Tôi chỉ thấy nhẹ đi, như trút được một gánh nặng vô hình mà tôi đã mang mấy tháng trời.

"Dạ, con cảm ơn bác. Con chỉ làm việc của một người chồng, người cha thôi ạ," tôi nói. "Con không giận ai đâu."

Thảo xuất viện. Bác sĩ dặn cô ấy phải giảm tải, không được làm việc quá sức nữa. Về nhà, hai vợ chồng ngồi lại, bàn với nhau một cách nghiêm túc lần đầu tiên kể từ ngày tôi mất việc.

"Không thể để em gánh một mình mãi được," tôi nói. "Em bệnh một cái là cả nhà chao đảo. Mình phải tính lại."

Tôi kể cho Thảo nghe chuyện mấy tuần nay tôi lén nhận sửa máy tính, lắp mạng cho người quanh khu. Số tiền không nhiều, nhưng đều. Tôi bàn với cô ấy: tôi sẽ mở một tiệm nhỏ sửa chữa, lắp đặt thiết bị điện tử, máy tính ngay tại nhà. Vừa làm vừa trông con được. Vốn ít, tận dụng cái nghề kỹ sư của tôi.

Thảo ủng hộ. Chính cô ấy dùng chuyên môn kế toán giúp tôi tính toán, quản lý sổ sách. Lần đầu tiên, hai vợ chồng cùng làm chung một việc, mỗi người một thế mạnh.

Tiệm nhỏ của tôi dần có khách. Người trong khu quen mặt "anh Dũng sửa đồ" vừa giỏi vừa thật thà, lại hiền, việc gì cũng làm. Thu nhập của tôi không bằng hồi đi làm công ty, nhưng đủ để tôi ngẩng đầu, và quan trọng hơn, tôi vẫn ở nhà, vẫn đưa đón được hai con, vẫn giữ được cái nếp nhà mà tôi đã dựng.

Chúng tôi chia lại gánh nặng. Thảo không còn là người duy nhất kiếm tiền. Tôi không còn là người "chỉ ở nhà". Và cái nhà, từ chỗ chực đổ vỡ, lại ấm lên.

Nhưng thứ thay đổi lớn nhất không phải là tiền. Là cách chúng tôi nhìn nhau.

Có lần, trong bữa cơm, thằng lớn hồn nhiên hỏi: "Bố ơi, hồi trước bà ngoại với mấy bác hay nói bố ăn bám mẹ, con nghe con buồn. Sao bố không cãi lại?"

Tôi ngừng đũa. Vợ tôi cũng ngừng lại, nhìn tôi.

Tôi xoa đầu con: "Bố không cãi, vì cãi nhau không chứng minh được điều gì con à. Người ta nói mình thế nào, mình không cản được. Nhưng mình sống thế nào, làm được gì cho gia đình, thì mình tự biết. Con cứ sống cho tử tế, làm cho tròn trách nhiệm của mình. Còn miệng lưỡi người đời, để thời gian nó trả lời."

Thảo nhìn tôi, mắt cô ấy long lanh. Dưới gầm bàn, cô ấy tìm tay tôi, siết nhẹ.

Bây giờ nghĩ lại quãng thời gian đó, tôi không còn thấy cay đắng nữa. Tôi biết ơn nó. Vì nếu không có những tháng ngày bị gọi là "đồ ăn bám", có lẽ tôi đã không hiểu hết một điều: trong một gia đình, có những công việc không có tên, không quy ra được thành lương, không ai vỗ tay khen — nhưng thiếu nó, cả cái nhà sẽ sụp.

Người nấu bữa cơm nóng. Người đưa đón con đúng giờ. Người thức đêm khi con sốt. Người giữ cho căn nhà sạch sẽ, bình yên để người kia yên tâm ra ngoài kiếm sống. Đó cũng là trụ cột. Một thứ trụ cột không tên, thường bị coi thường, nhưng lại đỡ cả một mái nhà.

Đàn ông hay đàn bà, ai làm việc đó cũng đáng được trân trọng như nhau.

Mẹ vợ tôi giờ thương tôi như con ruột. Mỗi lần có ai trong họ định buông lời gièm pha kiểu cũ, chính bà là người gạt đi: "Đừng có nói bậy. Thằng Dũng nó là trụ cột của cái nhà đó, chỉ là cái trụ cột người ta không nhìn thấy thôi. Cả nhà này nợ nó."

Còn tôi, mỗi sáng vẫn dậy từ năm rưỡi, vẫn nấu bữa sáng, vẫn đưa hai đứa con đến trường, rồi mở tiệm. Cái tạp dề mà mẹ vợ từng cười, tôi vẫn đeo. Nhưng giờ tôi đeo nó không phải với sự tủi hổ. Tôi đeo nó như một người đàn ông biết rõ mình đang giữ gìn thứ quý giá nhất đời mình: một mái nhà, và những người tôi thương trong đó.